Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Çeviri ve Redaksiyon Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, merkezin amacını, faaliyet alanlarını, organlarını ve çalışma biçimini belirler. Çeviri hizmeti üreten bir üniversite merkezinde hukuki tartışma, teşkilat maddelerinden çok merkezin ürettiği metnin telif hakkı ve doğruluk sorumluluğu etrafında yoğunlaşır.
Çeviri Eser Kimindir?
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, çeviriyi işlenme eser olarak niteler; çevirmenin, asıl eser sahibinin haklarına halel gelmemek kaydıyla eser sahipliği doğar. Bu nedenle merkez üzerinden yürütülen işlerde şu ayrım baştan yapılmalıdır:
- Çeviri, hizmet ilişkisi kapsamında ve merkezin işi olarak mı üretiliyor, yoksa akademisyenin kişisel eseri olarak mı?
- Mali hakların kullanımı yazılı sözleşmeyle devredilmiş mi? Mali hak devri yazılı şekle bağlıdır ve sözlü mutabakat yeterli olmaz.
- Manevi haklar devredilemez; ad belirtme hakkı sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz.
Hatalı Çeviriden Doğan Sorumluluk
Sözleşme, resmî başvuru dosyası veya teknik kılavuz çevirisindeki hata, karşı tarafta doğrudan zarara yol açabilir. Bu durumda gündeme gelen, borca aykırılıktan doğan sorumluluktur ve mesleki özen ölçütüyle değerlendirilir. Sorumluluk riskini azaltmak için:
- Teslim edilen metnin sürümü ve teslim tarihi kayıt altına alınmalıdır.
- Kaynak metinde tespit edilen belirsizlikler, çeviriye not düşülerek müşteriye bildirilmelidir.
- Redaksiyon hizmetinin kapsamı (yalnızca dil kontrolü mü, içerik doğrulaması da dâhil mi) sözleşmede açıkça sınırlandırılmalıdır.
- Sorumluluk sınırlaması kayıtlarının hukuken geçerli olabileceği sınırlar gözetilmelidir; ağır kusur hâlleri bakımından bu kayıtlar geçersiz sayılabilir.
Yeminli Çeviri ve Resmî İşlemler Ayrımı
Mahkeme, noter veya idari makamlara sunulacak belgelerde çoğu zaman yeminli tercüman onayı ya da noter tasdiki aranır. Üniversite merkezinin akademik yetkinliği, tek başına bu resmî nitelik yerine geçmez. Belgenin sunulacağı makamın aradığı onay biçimi önceden teyit edilmezse, dosya eksik evrak nedeniyle iade edilebilir ve başvuru süresi bu arada işlemeye devam eder.
Gizlilik ve Kişisel Veri Boyutu
Çevrilen metinler sıklıkla kişisel veri, sağlık bilgisi veya ticari sır içerir. Bu metinlerin serbest çalışan üçüncü kişilere aktarılması, 6698 sayılı Kanun bakımından bir veri aktarımıdır; aydınlatma ve uygun hukuki sebep şartı aranır. Alt yüklenici kullanılacaksa bu durumun sözleşmede önceden düzenlenmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşımaktadır; çeviri hizmetlerinden doğan telif ve sorumluluk soruları sözleşme metnine göre değiştiğinden, iş öncesinde hukuki değerlendirme yaptırılması önerilir.