Uzlaştırma, ceza muhakemesinde belirli suçlar bakımından uygulanan ve tarafların iradesiyle uyuşmazlığın çözülmesine imkân tanıyan bir kurumdur. Süreci yürüten uzlaştırmacıya ödenecek ücret, her yıl yayımlanan tarifeyle belirlenir. Uygulamada ücretle ilgili tartışmaların büyük bölümü, ücretin hangi anda hak edildiği ve hangi kaleme göre hesaplanacağı noktasında ortaya çıkar.
Ücret Hangi Aşamada Hak Edilir?
Uzlaştırmacının ücreti, uzlaşmanın sağlanıp sağlanmamasından bağımsız olarak yürütülen faaliyete bağlıdır. Yani teklif taraflara usulüne uygun sunulmuş ve süreç yürütülmüşse, sonucun olumsuz olması tek başına ücret hakkını ortadan kaldırmaz. Buna karşılık raporun mevzuatın aradığı içerikte düzenlenmemesi ya da sürecin usulüne aykırı yürütülmesi, ücret ödemesinin tartışmalı hale gelmesine yol açar. Bu nedenle uzlaştırmacının;
- görevlendirme yazısını ve tarihini,
- taraflara yapılan davet ve tebligat girişimlerini,
- görüşme yer, tarih ve katılımcı kayıtlarını,
- uzlaştırma raporunun teslim tarihini
eksiksiz belgelemesi gerekir. Ücret talebi, esas olarak bu belgelerle ispatlanır.
Hesabın Değişkenleri
Tarifeler tipik olarak; işin bürodan mı yoksa mahkeme aşamasından mı geldiğine, taraf sayısına, dosyadaki fiil sayısına ve sürecin uzlaşmayla mı sonuçlandığına göre farklı kalemler öngörür. Hesap yapılırken en sık atlanan iki nokta şudur: birden fazla mağdur veya şüpheli bulunan dosyalarda taraf sayısının ücrete etkisi, ve birden çok fiilin tek dosyada birleşmiş olması hâlinde hangi kalemin uygulanacağı. Görevlendirmeyi kabul etmeden önce dosyanın taraf ve fiil yapısının incelenmesi, sonradan doğacak itirazı büyük ölçüde önler.
Zorunlu Giderlerin Ücretten Ayrı Tutulması
Tebligat, ulaşım ve benzeri zorunlu giderler ücretten ayrı bir kalemdir ve ancak belgelendirildiği ölçüde karşılanır. Belgesiz beyan edilen giderler kural olarak reddedilir. Bu nedenle her gider için tarih ve tutar içeren belge saklanmalı, gider dökümü rapora ek olarak sunulmalıdır.
Eksik veya Reddedilen Ödemeye Karşı Ne Yapılmalı?
Ücret takdiri ve ödemesi, uzlaştırma bürosunun bağlı bulunduğu Cumhuriyet başsavcılığı eliyle yürütülür. Ödemenin eksik yapıldığı ya da hiç yapılmadığı durumda izlenecek sıra şöyledir:
- Ödeme belgesindeki hesap kalemlerinin tarifeyle kalem kalem karşılaştırılması.
- Eksikliğin hangi kalemden kaynaklandığının somut biçimde tespiti.
- İlgili büroya gerekçeli ve belgeli yazılı başvuru yapılması, başvurunun kayıt tarihinin alınması.
- Başvuruya olumsuz yanıt verilmesi ya da yanıt verilmemesi halinde, hukuki nitelendirmeye göre uygun yargı yoluna zamanında başvurulması.
Burada en büyük risk, yazışmaların sözlü görüşmelerle sürdürülmesi ve aradan geçen sürede başvuru süresinin tükenmesidir. Her talebin evrak kaydına girmiş yazılı bir örneğinin bulunması esastır.
Uzlaştırmacının Kendi Yükümlülükleri
Ücret tartışmasının önlenmesi kadar, sürecin usulüne uygun yürütülmesi de önemlidir. Tarafsızlık, gizlilik ve tarafları eşit biçimde bilgilendirme yükümlülükleri, hem sürecin geçerliliğini hem de uzlaştırmacının siciline ilişkin değerlendirmeleri doğrudan etkiler.
Bu değerlendirme genel niteliktedir. Tarife hükümleri yıllar itibarıyla değiştiğinden, ücret hesabınız görevlendirmenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan tarife üzerinden yapılmalı; ödeme uyuşmazlığında dosyanızdaki belgelerle birlikte hukuki destek alınmalıdır.