Üniversite bünyesindeki psikoloji uygulama ve araştırma merkezleri; danışmanlık hizmeti verme, ölçek uygulama, araştırma yürütme ve öğrenci uygulaması yaptırma işlevlerini bir arada taşır. Bu işlevlerin her biri farklı bir gizlilik ve sorumluluk rejimine tabidir. Aşağıda merkezin yönetmeliğinin uygulamada en hassas noktalarda nasıl okunması gerektiği ele alınmıştır.
Danışan Kayıtlarının Hukuki Statüsü
Psikolojik değerlendirme ve görüşme kayıtları, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından özel nitelikli kişisel veri kategorisindedir. Bu kategori, işlenme şartları bakımından daha dar bir çerçeveye tabidir. Kayıtların fiziksel ve elektronik güvenliği, erişim yetkisinin sınırlandırılması ve saklama süresinin belirlenmesi zorunludur. Merkezin idari personelinin dosya içeriğine erişebilmesi, çoğu zaman gözden kaçan ama ciddi bir uyum sorunu oluşturan noktadır.
Aydınlatılmış Onam Neyi Kapsamalı?
- Hizmeti kimin vereceği ve bu kişinin unvanı ile yetkinlik düzeyi.
- Sürecin bir öğrenci uygulaması kapsamında yürütülüp yürütülmediği ve süpervizyon ilişkisi.
- Kayıt alınıp alınmayacağı, alınacaksa hangi amaçla ve ne kadar süreyle saklanacağı.
- Gizliliğin sınırları: hangi hâllerde bilgi paylaşımının zorunlu hâle geleceği.
- Verilerin araştırma amacıyla kullanılacaksa bunun ayrı bir onama bağlı olduğu.
Gizliliğin Sınırı Nerede Başlar?
Gizlilik mutlak değildir. Kendisine ya da başkasına yönelik ciddi ve yakın bir tehlike bulunması, çocuğun korunması gereken hâller ve kanunla öngörülen bildirim yükümlülükleri gizliliğin sınırını oluşturur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, bir suçun bildirilmemesini ve kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi ile yayılmasını ayrı ayrı yaptırıma bağlamıştır. Bu nedenle uygulayıcının hangi hâlde susmak, hangi hâlde bildirmek zorunda olduğunu önceden netleştirmesi gerekir; bu değerlendirme sonradan değil, olay anında yapılmak durumundadır.
Adli Süreçlerden Gelen Talepler
- Mahkeme veya savcılıktan gelen dosya talebinde talebin kapsamını ve dayanağını kontrol edin.
- Talep edilenle sınırlı bilgi verin; dosyanın tamamının gönderilmesi çoğu zaman gerekli değildir.
- Danışanı, hukuken mümkün olduğu ölçüde durumdan haberdar edin.
- Gönderilen belgelerin bir örneğini ve gönderim tarihini merkez kaydında tutun.
Öğrenci Uygulamalarında Sorumluluk
Merkezde stajyer veya lisans öğrencisi tarafından yürütülen görüşmelerde sorumluluk, süpervizörde ve kurumda toplanır. Danışanın bu durumdan baştan haberdar edilmemesi, sonradan ortaya çıkan her uyuşmazlıkta kurumun konumunu zayıflatır. Süpervizyon görüşmelerinin kaydının tutulması, hem eğitim hem sorumluluk yönünden koruyucu bir uygulamadır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Gizlilik ihlali iddiası, adli talep veya danışan kaynaklı bir şikâyet söz konusu olduğunda, sürecin başında hukuki görüş alınması hem danışanın hem uygulayıcının yararınadır.