İstanbul Rumeli Üniversitesi fizyoterapi ve rehabilitasyon uygulama ve araştırma merkezine ilişkin yönetmelik, diğer üniversite merkezlerinden temel bir noktada ayrılır: bu merkez doğrudan insan sağlığına yönelik uygulama yapar. Dolayısıyla akademik düzenlemenin yanında sağlık hizmeti sunumuna ilişkin sorumluluk rejimi de devreye girer.
İki Ayrı Kimlik: Eğitim Birimi ve Hizmet Sunucusu
Merkez bir yandan öğrencilerin uygulama yaptığı eğitim ortamı, diğer yandan danışan/hastaya hizmet veren birimdir. Bu ikili yapı, sorumluluğun kimde olduğu sorusunu doğurur. Öğrenci uygulaması sırasında ortaya çıkan bir olayda, gözetim yükümlülüğünün kimde bulunduğu ve denetimin fiilen sağlanıp sağlanmadığı belirleyici olur. Uygulamanın hangi aşamasında öğrencinin, hangi aşamada sorumlu fizyoterapistin veya hekimin devrede olduğu yazılı protokolle netleştirilmelidir.
Aydınlatılmış Onam: Şeklî Değil, İçeriksel Bir Yükümlülük
Rehabilitasyon süreçleri çoğunlukla uzun süreli ve tekrarlayan seanslardan oluşur. Onam metninin tek seferlik ve genel ifadelerle alınması yeterli sayılmaz. Onamda şu unsurların bulunması beklenir:
- Uygulanacak yöntemin niteliği ve öngörülen seans planı
- Beklenen fayda ile olası risk ve komplikasyonlar
- Alternatif yaklaşımlar ve tedaviyi reddetme hakkı
- Uygulamayı öğrencinin gözetim altında yapıp yapmayacağı
- Kayıt, görüntüleme veya bilimsel çalışmada kullanım söz konusuysa ayrı ve açık rıza
Sağlık Verisi ve KVKK Boyutu
Danışana ait sağlık bilgisi, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından özel nitelikli kişisel veridir. Bu veriler için işleme şartları daha dardır ve güvenlik tedbirleri daha yüksek standarttadır. Egzersiz videoları, hareket analizi kayıtları ve değerlendirme formları da bu kapsamdadır. Verinin bilimsel araştırmada kullanılması ayrı bir amaç olduğundan, tedavi amaçlı işlemeden bağımsız biçimde ele alınmalıdır. Erişim yetkilerinin sınırlandırılması ve kayıtların saklama süresinin belirlenmesi, ihlal riskini önemli ölçüde düşürür.
Şikâyet ve Talep Hâlinde Yol Haritası
- Uygulamaya ilişkin tüm seans kayıtlarını, değerlendirme formlarını ve onam belgelerini eksiksiz toplayın.
- Şikâyetin kaynağını ayırt edin: hizmetin sunum biçimi mi, idari bir işlem mi, yoksa zarar iddiası mı?
- İdari nitelikteki kararlara karşı idari başvuru ve dava sürelerini takvime alın.
- Zarar iddialarında, nedensellik bağının teknik bilirkişi incelemesiyle kurulacağını öngörerek kayıtları bütünlük içinde muhafaza edin.
- Mesleki sorumluluk sigortası kapsamını ve bildirim süresini kontrol edin.
Merkez Yönetiminin Önleyici Adımları
Standart uygulama talimatlarının yazılı olması, öğrenci gözetim oranının kayıt altına alınması, cihaz bakım ve kalibrasyon kayıtlarının düzenli tutulması ve olumsuz olayların raporlandığı bir iç mekanizma kurulması, hem hasta güvenliğini hem de kurumun hukuki konumunu güçlendirir.
Yukarıdaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık uygulamalarından kaynaklanan uyuşmazlıklar dosyaya özgü tıbbi kayıtların incelenmesini gerektirdiğinden, somut olayda alanında yetkin bir hukukçuyla birlikte değerlendirme yapılması gerekir.