Vakıf yükseköğretim kurumlarının kendi ihale yönetmelikleri, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin hangi usullerle yapılacağını belirler. Bu yönetmelikler kamu ihale rejiminden farklı bir çerçeve kurar; dolayısıyla ihaleye katılan isteklinin başvuracağı yol da farklıdır. Uygulamadaki en yaygın hata, kamu ihalelerindeki şikâyet mekanizmasının burada da işlediği varsayımıyla yanlış mercie başvurulmasıdır.
Yönetmeliğin Kurduğu Usul
Vakıf üniversitesi ihale yönetmelikleri tipik olarak açık ihale, belli istekliler arasında ihale, pazarlık ve doğrudan temin gibi usulleri düzenler; her usul için ilan süresi, teklif verme koşulları ve komisyon yapısı ayrı ayrı belirlenir. İstekli açısından ilk yapılması gereken, ihalenin hangi usulle yapıldığının ilan ve şartnameden tespit edilmesidir; itirazın dayanağı bu usule göre şekillenir.
Şartnameye İtiraz mı, Sonuca İtiraz mı?
İki farklı itiraz türünü karıştırmamak gerekir:
- Şartnameye yönelik itiraz, rekabeti engelleyen teknik özellikler veya belirli bir markayı işaret eden tanımlar için, teklif verme süresi dolmadan yapılmalıdır.
- Sonuca yönelik itiraz, değerlendirme dışı bırakılma, yeterlik kriterlerinin hatalı uygulanması veya aşırı düşük teklif değerlendirmesine ilişkindir ve karar bildirimi sonrasında gündeme gelir.
Şartnameye itiraz edilmeden teklif verilmesi, sonradan aynı hususun ileri sürülmesini zayıflatır.
Yargı Yolu: İdari mi, Adli mi?
Vakıf üniversitelerinin ihale işlemlerinin niteliği tartışmalıdır; işlemin idari işlem sayılıp sayılmayacağı, kurumun o işlemde kamusal yetki kullanıp kullanmadığına göre değerlendirilir. Bu belirsizlik nedeniyle dava açmadan önce görev sorununun titizlikle incelenmesi gerekir. Yanlış yargı koluna açılan dava görev yönünden reddedilir ve süre bakımından ağır sonuç doğurabilir.
Dosya Hazırlığı
- İhale ilanı, idari ve teknik şartname ile zeyilnameler tarih sırasıyla dosyalanmalıdır.
- Teklif dosyasının teslim tutanağı ve zarf açma tutanağı temin edilmelidir.
- Değerlendirme dışı bırakma gerekçesinin yazılı olarak istenmesi gerekir.
- Kararın tebliğ tarihi kayda geçirilmeli; sözleşme imzalanmadan önce hızlı hareket edilmelidir.
Sözleşme imzalandıktan sonra ihalenin iptalini istemek, hukuki menfaatin niteliği bakımından güçleşir. Bu nedenle itiraz zamanlaması, itirazın içeriğinden daha belirleyici olabilir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunmak içindir; her vakıf üniversitesinin yönetmeliği farklı hükümler içerdiğinden, itiraz yolunu belirlemeden önce ilgili yönetmeliğin ve şartnamenin birlikte incelenmesi gerekir.