İhracatta ticari kalite denetimlerinin risk esaslı yapılabilmesi için firmalar belirli ölçütlere göre sınıflandırılır. 2021/22 sayılı Tebliğ, bu sınıflandırmanın esaslarını düzenler. Sınıflandırmanın pratik sonucu, düşük riskli kabul edilen firmaların denetimlere daha az tabi tutulması, riskli görülenlerin ise her partide fiili denetimle karşılaşmasıdır. İhracatçı için bu, gümrükte geçen süre demektir.
Sınıflandırma Neden Bu Kadar Önemli?
Aynı ürünü aynı ülkeye gönderen iki firmadan biri denetimden hızlı geçerken diğeri her seferinde numune ve analiz sürecine girebilir. Bu fark, teslim takvimini, akreditif sürelerini ve alıcıyla olan sözleşmesel yükümlülükleri doğrudan etkiler. Sınıfın düşmesi çoğu zaman doğrudan bir para cezasından daha maliyetlidir.
Sınıfı Aşağı Çeken Tipik Durumlar
- Yapılan denetimlerde ürünün ilgili standarda uygun bulunmaması.
- Beyan edilen bilgilerle fiili durum arasında tekrarlayan uyumsuzluk.
- Başvuru ve bildirimlerde eksik veya geç bilgi verilmesi.
- Alıcı ülkeden gelen olumsuz bildirimler.
- Denetime konu partilerde ambalaj ve etiket bilgilerinin mevzuatla örtüşmemesi.
Sınıflandırma Kararına Karşı Ne Yapılabilir?
- Kararın hangi denetim sonuçlarına ve hangi döneme dayandığını yazılı olarak öğrenin.
- Dayanak alınan uygunsuzluk tespitlerinin analiz raporlarını ve numune alma tutanaklarını temin edin.
- Tespitlerin firmanıza ait partilere ilişkin olup olmadığını, gönderi kayıtlarıyla eşleştirerek doğrulayın.
- Maddi hata varsa düzeltme talebini ilgili birime kayıtlı olarak iletin.
- Sonuç alınamazsa idari işlemin iptali yolunu, İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki süreleri gözeterek değerlendirin.
Yeniden Yukarı Sınıfa Çıkmak
Sınıflandırma dönemsel olarak güncellenir; bu, olumsuz durumun kalıcı olmadığı anlamına gelir. Ancak yukarı çıkabilmek için uygunsuzluğun tekrar etmemesi ve kayıtlarla bunun gösterilebilmesi gerekir. Firma içinde her sevkiyat için standart uygunluk kontrolü, etiket doğrulaması ve numune saklama uygulaması kurmak, bir sonraki değerlendirmede en somut dayanağı oluşturur.
Alıcıyla Sözleşmede Öngörülmesi Gerekenler
Denetim nedeniyle oluşacak gecikmelerin sözleşmede nasıl karşılanacağı çoğu zaman yazılmaz ve gecikme cezası ihracatçının üzerinde kalır. Sevk sözleşmelerine, resmî denetimden kaynaklanan gecikmeler için makul bir ek süre hükmü konulması, sınıflandırma riski taşıyan firmalar için pratik bir korumadır.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; ürün grubunuz, denetim geçmişiniz ve ihracat yaptığınız ülke mevzuatı sonucu değiştireceğinden, sınıflandırma kararına itiraz etmeden önce denetim belgelerinizle birlikte uzman görüşü almanız faydalı olacaktır.