Üniversite bünyesinde kurulan uygulama ve araştırma merkezleri, faaliyet alanı ve yönetim yapısı Resmî Gazete'de yayımlanan bir yönetmelikle belirlenen birimlerdir. Stratejik çalışmalar gibi disiplinlerarası alanlarda kurulan merkezlerde en sık karşılaşılan sorun, merkezin yetkisiyle fakülte veya enstitü yetkisinin çakışmasıdır. Bu rehber, kuruluş yönetmeliğinin nasıl okunacağını ve yetki tartışmasının nasıl çözüleceğini ele alır.
Yönetmeliğin dört temel bloğu
- Amaç, kapsam, dayanak ve tanımlar
- Merkezin faaliyet alanları
- Yönetim organları: müdür, yönetim kurulu, danışma kurulu
- Personel, mekân ve mali kaynaklara ilişkin çeşitli hükümler
Faaliyet alanları bölümü, merkezin ne yapabileceğinin dış sınırını çizer. Burada sayılmayan bir işin merkez adına yürütülmesi, sonradan işlemin yetkisizlik nedeniyle sakatlanmasına yol açabilir.
Müdür ve yönetim kurulu işlemleri
Müdürün görev süresi, yeniden atanma koşulları ve yönetim kurulunun toplantı yeter sayısı yönetmelikte gösterilir. Yönetim kurulunun usulüne uygun toplanmadan aldığı kararlar ya da müdürün yönetim kurulu yetkisindeki bir konuda tek başına yaptığı işlemler, iptali istenebilir idari işlemlerdir. Karar defterinin düzenli tutulması bu yönden koruyucu bir işlev görür.
Yetki çakışması nasıl çözülür
Merkez, akademik birim değildir; ders açma, öğrenci kaydı ve diploma verme gibi işlemler kural olarak fakülte ve enstitülerin görev alanındadır. Merkezin eğitim faaliyeti düzenlemesi hâlinde bunun sertifika programı niteliğinde olması ve yönetmelikte açıkça öngörülmesi beklenir. Tereddüt hâlinde üniversite yönetim kurulu kararıyla sınırların netleştirilmesi, sonradan doğacak sertifika geçerliliği tartışmalarını önler.
Projelerde sözleşmesel dikkat
- Dış kaynaklı projede merkezin taraf olup olamayacağını yönetmelikten teyit edin.
- Fikrî mülkiyet ve yayın haklarının kime ait olacağını sözleşmede açıkça düzenleyin.
- Kişisel veri işlenecek araştırmalarda 6698 sayılı Kanun kapsamındaki aydınlatma ve hukuka uygunluk sebebini önceden belirleyin.
- Etik kurul onayı gereken çalışmalarda onayı saha çalışması başlamadan alın.
Yönetmelik değişikliğinin etkisi
Merkez yönetmeliklerinde yapılan değişiklikler kural olarak ileriye etkilidir. Devam eden bir görev süresinin veya sürmekte olan bir projenin yeni hükme göre yeniden değerlendirilmesi, kazanılmış hak tartışması doğurur. Değişiklik metninde geçici madde bulunup bulunmadığı bu nedenle ilk bakılacak yerdir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Merkezin kuruluş yönetmeliği ve üniversitenin ilgili kurul kararları olaydan olaya farklılık gösterdiğinden, somut işlem için ayrıca hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.