Adli bilimler alanında çalışan üniversite merkezleri, doğrudan yargılama süreçlerine girdi üretir. Bu merkezlerde hazırlanan rapor ve yapılan inceleme, bir dosyada delil olarak değerlendirilir. Dolayısıyla merkezin yönetmeliği kadar, ceza ve hukuk muhakemesindeki bilirkişilik ve delil kuralları da işleyişin ayrılmaz parçasıdır.
Merkez Hangi Sıfatla İnceleme Yapar?
Bir inceleme talebi; savcılık veya mahkeme tarafından bilirkişi görevlendirmesi yoluyla gelebileceği gibi, taraflardan biri tarafından özel olarak da istenebilir. Bu ayrım sonucu belirler: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde görevlendirilen bilirkişi raporu ile tarafın kendi talebiyle aldırdığı uzman görüşü, dosyadaki ağırlığı bakımından aynı değildir. Merkez, hangi sıfatla çalıştığını raporun başında açıkça belirtmelidir.
Delil Zincirinin Korunması
Adli inceleme sonucunun tartışmasız kabul görmesi, numunenin geçtiği her aşamanın belgelenmesine bağlıdır:
- Teslim alma tutanağı; tarih, saat, teslim eden ve alan kişilerin bilgisiyle düzenlenmelidir.
- Numunenin mühür bütünlüğü ve saklama koşulları kayıt altına alınmalıdır.
- İncelemede kullanılan cihazın kalibrasyon kaydı ile yöntemin adı raporda yer almalıdır.
- Artık numunenin imhası veya iadesi, ayrı bir tutanakla gösterilmelidir.
Zincirdeki bir kopukluk, sonucun teknik olarak doğru olması hâlinde bile raporun tartışmaya açılmasına yol açar.
Raporun Kapsam Sınırı
Bilirkişi, hukuki nitelendirme yapamaz; yalnızca özel veya teknik bilgi gerektiren konuda görüş bildirir. Uygulamada rapora yapılan itirazların önemli bir kısmı, uzmanın kendisine sorulmayan bir konuda kanaat açıklamasından kaynaklanır. Bu nedenle rapor, görevlendirme yazısındaki sorularla birebir eşleşen bir yapıda hazırlanmalıdır.
Rapora İtiraz Edilecekse Nasıl İlerlenir?
- Raporun tebliğ tarihini not edin; itiraz süresi bu tarihten işlemeye başlar.
- İtirazı soyut bırakmayın; hangi bulgunun hangi yöntem hatasından etkilendiğini somut olarak gösterin.
- Gerekiyorsa uzman görüşü sunarak karşı teknik değerlendirmeyi dosyaya kazandırın.
- Ek rapor mu yoksa yeni bilirkişi incelemesi mi talep ettiğinizi açıkça yazın.
Kişisel Veri ve Gizlilik
Adli incelemede işlenen biyolojik ve sağlık verileri, 6698 sayılı KVKK bakımından özel nitelikli veri kategorisindedir. Soruşturmanın gizliliği de dikkate alınarak, verilere erişim dar bir yetkilendirmeyle sınırlanmalı ve akademik amaçlı kullanım ayrı bir onay sürecine bağlanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Bir rapora itiraz veya delil tartışması içeren dosyada, teknik ve hukuki değerlendirmenin birlikte yapılması gerektiğinden profesyonel destek almanız önerilir.