3930 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun geçici 10 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan süreleri 17 Mayıs 2021 tarihinden 30 Haziran 2021 tarihine kadar uzatmıştır. Karar tek başına yeni bir hak veya yükümlülük yaratmaz; salgın döneminde parça parça uzatılan fesih yasağı takviminin bir halkasıdır. Bu nedenle karar, ancak dayandığı geçici madde ile birlikte okunduğunda anlam kazanır.
Kararın Uzattığı İki Ayrı Yetki
Geçici maddenin birinci fıkrası, işverenin iş sözleşmesini feshetmesini kural olarak yasaklar. İkinci fıkrası ise işverene, işçiyi kısmen veya tamamen ücretsiz izne çıkarma yetkisi tanır. 3930 sayılı Karar bu iki fıkrayı birlikte uzattığından, ilgili dönemde hem fesih yasağı hem de tek taraflı ücretsiz izin yetkisi yürürlüktedir. Uygulamada en çok karıştırılan nokta budur: yasak dönemi ile ücretsiz izin dönemi aynı takvime bağlıdır.
Yasağın Dışında Kalan Haller
Fesih yasağı mutlak değildir. Geçici madde, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan fesihleri, belirli süreli sözleşmede sürenin sona ermesini, işyerinin kapanması ve faaliyetinin sona ermesini, hizmet alımı ile yapım işlerinde işin bitmesini yasağın dışında tutmuştur. Bir feshin geçerli sayılabilmesi için işverenin bu istisnalardan hangisine dayandığını fesih anında ortaya koyması ve belgelendirmesi gerekir. Sonradan üretilen gerekçe, yargılamada genellikle işverenin aleyhine yorumlanır.
Ücretsiz İzin ve Haklı Fesih Yasağı
İşçi bakımından kritik olan, ücretsiz izne çıkarılmanın tek başına haklı nedenle fesih hakkı vermeyeceğinin geçici maddede açıkça düzenlenmiş olmasıdır. Ücretsiz izin döneminde istifa eden işçinin kıdem tazminatı talebi, bu düzenleme nedeniyle çoğu kez sonuçsuz kalır. Buna karşılık ücretsiz izne çıkarıldığı halde fiilen çalıştırılmaya devam eden işçinin durumu farklıdır; burada ücret ve destek ödemesi bakımından ayrı bir tablo doğar.
Uyuşmazlıkta Tarih Çakışmasını Kurmak
Bu kararı ilgilendiren dosyalarda esas mesele hukuki değil, kronolojiktir. Feshin veya ücretsiz izin bildiriminin tarihi, uzatma kararlarının kapsadığı aralıklarla tek tek eşleştirilmelidir. Bordro, SGK işten ayrılış bildirgesi, ücretsiz izin bildirimi ve destek ödeme kayıtları arasındaki bir günlük fark bile sonucu değiştirebilir.
- Fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihi tebligat belgesinden doğrulayın.
- İşten ayrılış bildirgesindeki kod ile fesih gerekçesinin uyumunu karşılaştırın.
- Ücretsiz izin bildirimlerini gün gün listeleyip ödeme kayıtlarıyla eşleştirin.
- İşe iade talebi düşünülüyorsa süre kaybı yaşamamak için takvimi baştan kurun.
İş sözleşmesinden doğan bu tür taleplerde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması kural olarak dava şartıdır; bu aşama atlandığında dosya esasa girilmeden usulden reddedilebilir.
Buradaki açıklamalar yalnızca genel bilgi verme amacı taşır. Bir feshin veya ücretsiz izin uygulamasının hukuka uygunluğu, işyerinin özellikleri ve dosyadaki belgeler incelenmeden değerlendirilemez; somut durumunuz için bir avukattan görüş almanız yerinde olur.