Akreditasyon kullanım ücreti/payına ilişkin TÜRKAK tebliği, akredite edilmiş uygunluk değerlendirme kuruluşlarının akreditasyon statüsünü kullanmaları karşılığında ödeyecekleri malî yükümlülüğün usulünü düzenler. Tebliğ, kuruluşların yıllık beyan ve ödeme takvimini bağladığı için gecikmeler doğrudan akreditasyon statüsünü etkileyebilir.
Yükümlülüğün Muhatabı Kim?
Ücret yükümlülüğü, akreditasyon kapsamı devam eden kuruluşa aittir. Kapsamın daraltıldığı, askıya alındığı veya kuruluşun kendi talebiyle akreditasyondan çekildiği dönemlerde yükümlülüğün hangi ana kadar sürdüğü, uygulamadaki başlıca tartışma konusudur. Kapsam değişikliğinin TÜRKAK kayıtlarına ne zaman işlendiği, tahakkuk dönemini belirleyen kritik veridir.
Beyan ve Tahakkuk Zinciri
- Kuruluşun ilgili döneme ait akreditasyonlu faaliyet cirosunu beyan etmesi
- Beyan üzerine payın hesaplanması ve tahakkukun bildirilmesi
- Ödemenin tebliğde öngörülen süre içinde yapılması
- Eksik veya geç beyan hâlinde uygulanacak işlemler
Beyanın dayanağını oluşturan mali kayıtların, akreditasyonlu ve akreditasyon dışı faaliyetler bakımından ayrıştırılmış tutulması gerekir. Ayrıştırma yapılmamışsa toplam ciro üzerinden hesap yapılması riski doğar.
Tahakkuka İtiraz: İdari mi, Adli mi?
TÜRKAK bir kamu kurumu niteliğinde olduğundan, tahakkuka ve akreditasyon statüsüne ilişkin işlemler kural olarak idari işlem sayılır ve idari yargı denetimine tabidir. Bu nedenle önce kuruma yapılacak itiraz, ardından İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda öngörülen dava açma süresi içinde idare mahkemesine başvuru yolu izlenir. Yanlışlıkla adli yargıda dava açılması, görev yönünden ret ve süre kaybı anlamına gelir.
Sürenin Kaçırılmaması İçin
- Tebligatın kuruma ulaştığı tarihi kayıt altına alın; e-tebligat kutusunu düzenli izleyin.
- İdareye yapılan itirazın cevap süresini ve zımni ret ihtimalini takvime işleyin.
- Beyan dayanaklarını (mali tablolar, faaliyet listeleri) tarih sırasıyla dosyalayın.
- Kapsam değişikliği taleplerinizi yazılı ve kayıtlı kanaldan iletin.
Yukarıdaki değerlendirme genel çerçeveyi tanıtmak içindir. Tebliğ metni yıllar itibarıyla revize edilebildiğinden, tahakkuk döneminizde yürürlükte olan sürüm esas alınmalı ve itiraz kararı öncesi hukuki destek alınmalıdır.