Tanıklık ücret tarifesi, mahkeme veya soruşturma mercii önünde tanık sıfatıyla dinlenen kişilere ödenecek ücret ile yol, konaklama ve beslenme giderlerinin çerçevesini belirler. Ceza Muhakemesi Kanunu tanığa, tanıklık nedeniyle kaybettiği zamanla orantılı bir tazminat ile yaptığı zorunlu masrafların karşılanmasını öngörür; tarife bu hükmün parasal uygulamasını yıl bazında somutlaştırır. Uygulamadaki asıl mesele, ücretin miktarından çok bu hakkın nasıl ve ne zaman talep edileceğidir.
Tanıklık Bir Yükümlülük, Ücret Ise Bir Hak
Usulüne uygun çağrılan tanığın gelme ve bildiğini söyleme yükümlülüğü vardır; mazeretsiz gelmeme zorla getirme kararı ve giderlerin tanığa yükletilmesi sonucunu doğurabilir. Buna karşılık tanık, bu yükümlülüğü yerine getirdiği için doğan kaybını talep edebilir. İki yön birbirinden bağımsızdır: ücret talep etmemek tanıklık yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Talebin Zamanı Belirleyicidir
Tanıklık ücreti ve giderler, kural olarak duruşma sırasında beyanla talep edilir ve mahkemece aynı celsede karara bağlanır. Duruşma salonundan ayrıldıktan sonra yapılan talepler, dosyanın seyrine göre karşılıksız kalabilir. Bu nedenle beyanın alınmasının hemen ardından tutanağa geçirilecek bir talep, sonradan yürütülecek yazışmalardan çok daha etkilidir.
Hangi Kalemler İstenebilir
- Tanıklık nedeniyle kaybedilen zamana karşılık gelen ücret
- Duruşmanın yapıldığı yere gidiş ve dönüş için yapılan zorunlu yol gideri
- Aynı gün dönülmesi mümkün olmayan hâllerde konaklama ve beslenme gideri
- Belgelendirilebilen diğer zorunlu masraflar
Yol ve konaklama kalemlerinde bilet, fatura veya fiş sunulması talebin kabulünü kolaylaştırır; belgesiz talepler takdire kalır.
Ödemenin Kaynağı ve Sonu
- Mahkeme, tanığa ödenecek tutarı karar altına alır.
- Ödeme, yargılama gideri olarak öncelikle devlet hazinesinden karşılanır.
- Hüküm aşamasında bu tutar, yargılama giderleri içinde ilgili tarafa yükletilir.
- Beraat veya benzeri hâllerde giderin hazine üzerinde kalması söz konusu olabilir.
Kaçırılmaması Gereken Ayrıntı
Talebin reddi veya eksik takdiri hâlinde, bu karara karşı itiraz yolunun açık olup olmadığı dosya türüne göre değişir. Karar tutanakta gerekçesiz kalmışsa, öncelikle tutanağa geçirilmiş bir talebin varlığı ispat sorununu çözer. Tutanakta talep görünmüyorsa sonraki aşamalarda hak arayışı zorlaşır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatmaktadır; tanık sıfatıyla dinlenirken karşılaştığınız somut bir sorun için duruşma tutanağınızla birlikte hukuki görüş almanız faydalı olacaktır.