Arabuluculuk asgari ücret tarifeleri, arabulucunun emeğinin karşılığını belirleyen ve uyuşmazlık taraflarının hangi kalemi ne oranda üstleneceğini gösteren düzenlemelerdir. Tarife metni tek başına okunduğunda basit görünse de, uygulamada asıl tartışma anlaşma sağlanıp sağlanmadığı, uyuşmazlığın konusu ve taraf sayısı üzerinden çıkar.
Tarifenin Hangi Kalemi Neyi Karşılar
Tarife tipik olarak iki ana ayrım üzerine kuruludur: anlaşma ile sonuçlanan süreçler ve anlaşmama ile kapanan süreçler. Anlaşmama halinde genellikle saatlik esas ya da asgari bir taban tutar devreye girerken, anlaşma halinde uyuşmazlık konusu değer üzerinden nispi bir hesaplama yapılır. Bu ayrım gözden kaçtığında, taraf kendisinden istenen tutarın dayanağını göremez.
Zorunlu Arabuluculukta Ücreti Kim Öder
Dava şartı olarak öngörülen arabuluculukta, anlaşmama ile biten sürecin ilk bölümüne ait ücretin kamu kaynağından karşılanması esası vardır; anlaşma halinde ise kural olarak taraflar eşit paylaşır. Ancak taraflar aralarında farklı bir paylaşım kararlaştırabilir. Bu husus son tutanağa veya anlaşma belgesine açıkça yazılmadığında, sonradan ödeme yükümlülüğü tartışma konusu olur.
Uyuşmazlık Değerinin Belirlenmesindeki Kırılma Noktası
Nispi hesaplamada esas alınacak değer, tarafların beyanına değil dosyaya yansıyan somut talebe göre belirlenir. İşçilik alacaklarında kalem kalem talep, ticari uyuşmazlıklarda fatura ve sözleşme tutarları hesabın çekirdeğini oluşturur. Değeri belirsiz veya belirlenemeyen uyuşmazlıklarda ise nispi değil maktu hesaplama gündeme gelir.
Hesap Öncesi Kontrol Edilecekler
- Süreç anlaşma ile mi anlaşmama ile mi kapandı
- Taraf sayısı ikiden fazla mı
- Talep konusu para ile ölçülebiliyor mu
- Görüşme süresi tutanakla belgelenmiş mi
Ücrete İtiraz ve Uyuşmazlık Halinde Başvuru
Arabulucunun talep ettiği ücretin tarifeye aykırı olduğu düşünülüyorsa, itiraz mercii arabulucunun kendisi değildir. Bu tür uyuşmazlıklarda adliyelerdeki arabuluculuk bürosuna başvurmak ve gerektiğinde sulh hukuk mahkemesinden karar almak yolu izlenir. Yanlış merciye yapılan başvuru, dosyanın esasına girilmeden reddine ve zaman kaybına yol açar.
Pratikte Sık Yapılan Hata
Anlaşma belgesi imzalanırken ücretin ödenme biçimi ve tarafların payı yazılmadan tutanak kapatılıyor. Belge daha sonra icra takibine konu edilebilir nitelikte olduğundan, bu boşluk hem alacaklı hem borçlu açısından risk yaratır. Görüşmenin son dakikasında hazırlanan metni imzalamadan önce okunması, sonradan açılacak bir uyuşmazlığın önüne geçer.
Buradaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir. Yürürlükteki tarife tutarları her yıl güncellendiğinden, ödeme yapılmadan önce ilgili yıla ait resmi tarife metninin doğrulanması ve dosyanızın özelliklerine göre hukuki görüş alınması yerinde olur.