Serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik hizmetlerinde ücret, tarafların serbestçe belirlediği bir bedel gibi görünse de asgari ücret tarifesi bir taban oluşturur. Tarifenin altında kararlaştırılan ücret, meslek mensubu bakımından hem disiplin hem de alacak yönünden sonuç doğurur. Bu yazı, ücret alacağının tahsili aşamasında karşılaşılan ispat sorununa odaklanır.
Tarifenin Hukuki İşlevi
3568 sayılı Kanun uyarınca belirlenen tarife, hizmet türüne göre alınabilecek en az ücreti gösterir. Sözleşmede ücret hiç kararlaştırılmamışsa veya kararlaştırılan bedel tartışmalıysa, tarife hâkim için başvurulacak nesnel ölçüt olur. Tarifenin üstünde ücret kararlaştırmak serbesttir; altına inmek ise korunmaz.
Yazılı Sözleşmenin Yerini Hiçbir Şey Tutmaz
- Hizmet sözleşmesi yazılı yapılmalı ve kapsamı kalem kalem yazılmalıdır.
- Ek işler için ayrı ücret öngörülüp öngörülmediği açıkça belirtilmelidir.
- Sözleşmenin süresi ve fesih usulü, sonraki tahsil aşamasının çerçevesini kurar.
Tahsil Yolunun Seçimi
Ücret alacağı için genel haciz yoluyla takip başlatılabileceği gibi, elde fatura ve sözleşme varsa doğrudan dava da açılabilir. Borçlunun itirazı hâlinde takip durur; bu aşamada itirazın iptali davası ile itirazın kaldırılması yolları arasındaki tercih, elde bulunan belgenin niteliğine göre yapılmalıdır. Yanlış yolun seçilmesi, esas haklı olan alacaklıyı usul yönünden kaybettirebilir.
Defter ve Belge Teslimi Tartışması
Ücreti ödenmeyen meslek mensubunun defter ve belgeleri elinde tutması, uygulamada en sık çıkan çatışmadır. Bu tutumun sınırları ve mükellefin vergisel yükümlülüklerinin aksamasından doğan sorumluluk ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Teslim tutanağının tarihli ve imzalı düzenlenmesi, her iki taraf için de koruyucudur.
Zamanaşımı Riski
Vekâlet ve hizmet ilişkisinden doğan ücret alacaklarında zamanaşımı süresi, genel alacaklara göre daha kısa olabilir. Yılların birikmiş ücreti için tek seferde takip başlatıldığında, en eski dönemlerin zamanaşımına uğradığı sıkça görülür. Alacağın dönemsel olarak takip edilmesi bu riski azaltır.
Yukarıdaki değerlendirme genel bilgi vermek içindir. Ücret uyuşmazlıklarında sözleşme metni ve dönemsel tarife belirleyici olduğundan, takip başlatmadan önce hukuki görüş almanız uygun olacaktır.