Serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik hizmetlerinde asgari ücret tarifesi, meslek mensubunun altına inemeyeceği tabanı belirler. Uygulamadaki asıl uyuşmazlık ise tarifenin varlığından değil, hizmet verildiği hâlde ücretin ödenmemesinden ve sözleşmenin yazılı yapılmamış olmasından doğar.
Tarifenin Hukuki İşlevi
Tarife, taraflar arasında ücret kararlaştırılmamış ya da kararlaştırılan ücret geçersiz sayılmışsa hesaplamada başvurulacak ölçüyü sağlar. Taraflar tarifenin üzerinde ücret serbestçe belirleyebilir; altında belirlenen ücret ise meslek mevzuatı bakımından sorun yaratır. Bu ayrım, ücret alacağı davasında talep edilecek tutarın dayanağını kurar.
Yazılı Sözleşme Olmadığında İspat
- Beyanname ve bildirimlerin meslek mensubu tarafından gönderildiğini gösteren sistem kayıtları
- Defter ve belge teslim tutanakları
- Önceki dönemlerde yapılan ödemelerin banka kayıtları; süregelen ilişkiyi gösterir
- Yazışmalar: e-posta ve mesaj kayıtlarında iş talebinin ve teslimin görünmesi
- Meslek odası kayıtları ve düzenlenen serbest meslek makbuzları
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde senetle ispat kuralı gündeme geldiğinde, bu belgeler bütünlük içinde sunulduğunda çoğu dosyada belirleyici olur. Dağınık sunulan tek tek kayıtlar ise ilişkinin kapsamını göstermekte yetersiz kalır.
Tahsil Yolları Arasındaki Tercih
- Alacak likit ve belgeye dayanıyorsa 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilamsız icra takibi hızlı sonuç verebilir.
- Borçlunun itiraz edeceği öngörülüyorsa itirazın iptali ihtimali baştan hesaplanmalıdır.
- Kapsam ve tutar tartışmalıysa doğrudan alacak davası daha isabetli olabilir.
- Ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk şartının kontrolü atlanmamalıdır.
Defter ve Belgelerin İadesi Sorunu
Ücret ödenmediğinde defter ve belgelerin alıkonulması pratikte sık başvurulan ama riskli bir yoldur; meslek mevzuatından doğan iade yükümlülüğü ile ücret alacağı ayrı hukuki temellere dayanır. Bu nedenle iade talebi karşısında tutanak düzenlenmesi ve teslimin belgelenmesi, ücret alacağını zayıflatmadan olası şikâyet riskini azaltır.
İlişkinin Sona Ermesinde Yapılacaklar
Sözleşme sona erdiğinde teslim edilen ve iade edilen evrakın listesi çıkarılmalı, tamamlanmış dönem işleri ile devredilen işler ayrı gösterilmelidir. Bu liste, hem ücret alacağının hangi döneme ait olduğunu netleştirir hem de sonradan gelen sorumluluk iddialarına karşı sınır çizer.
Yukarıdaki değerlendirme genel niteliktedir; tarife tutarları her yıl yenilendiğinden ve alacağın niteliği dosyaya göre değiştiğinden, somut uyuşmazlığınızda güncel tarife ve belgeleriniz üzerinden ayrıca inceleme yapılması gerekir.