Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca zorunlu müdafilik ve vekillik görevlendirmesi yapılan avukatlara ödenecek ücret, her yıl yayımlanan tarife ile belirlenir. Bu tarife bir serbest avukatlık ücret sözleşmesi değildir; devletin, savunma hakkının etkin kullanılması için üstlendiği yükümlülüğün parasal karşılığıdır. Buradaki uyuşmazlıklar da bu nedenle vekâlet ücreti alacağından farklı bir mantıkla, idari ödeme usulü çerçevesinde çözülür.
Ücret Hangi İşe Göre Doğar
Tarife, yapılan işin niteliğine ve aşamasına göre kademelendirilmiştir. Soruşturma evresinde ifade ve sorguya katılım ile kovuşturma evresinde duruşmalara katılım ayrı kalemlerdir. Aynı dosyada hem soruşturma hem kovuşturma aşamasında görev yapılması, kural olarak tek bir ücretle karşılanmaz. Görevlendirme yazısındaki aşama ile fiilen yapılan işin uyuşmaması, ödeme aşamasında en sık tartışma çıkaran noktadır.
Hak Edişin Belgelendirilmesi
- Baro tarafından düzenlenen görevlendirme yazısı, hak edişin dayanağıdır ve dosyada saklanmalıdır.
- İfade veya sorgu tutanağındaki müdafi imzası, katılımın tek başına en güçlü kanıtıdır.
- Duruşma tutanağında adın yazılmamış olması, sonradan düzeltilmesi güç bir eksiklik yaratır.
- Yol giderinin ödenebilmesi, görevin yapıldığı yer ile büro adresinin kayıtlarda doğru görünmesine bağlıdır.
Ödemenin Eksik Yapılması Hâlinde
Ücretin hiç ödenmemesi ile eksik ödenmesi farklı yollar gerektirir. Eksik ödemede öncelikle hangi kalemin hangi gerekçeyle düşürüldüğünün yazılı olarak öğrenilmesi gerekir; çoğu durumda sorun, aşama kodunun sistemde yanlış girilmesi gibi düzeltilebilir bir kayıt hatasıdır. Bu düzeltme sağlanamıyorsa, ödemeyi reddeden veya eksik yapan idari işleme karşı başvuru yolu değerlendirilir. Talebin reddine ilişkin yazının tebliğ tarihi, sonraki tüm sürelerin başlangıcıdır.
Görevden Çekilme ve Ücret İlişkisi
Zorunlu müdafiliğin kendine özgü yanı, görevin kural olarak tek taraflı olarak bırakılamamasıdır. Haklı bir sebep varsa durum baroya ve görevlendiren mercie yazılı olarak bildirilmeli, yerine görevlendirme yapılana kadar savunmasız kalınmaması gözetilmelidir. Usulüne uygun bildirim yapılmadan dosyanın takip edilmemesi, hem ücret hak edişini hem de disiplin yönünden sorumluluğu etkiler. Buna karşılık, görev usulüne uygun sürdürülmüş ancak dosya başka nedenle düşmüşse, yapılmış iş için hak ediş talebi devam eder.
Süre ve Kayıt Disiplini
- Her görevlendirme için tarih, aşama ve yapılan işlemi gösteren tek satırlık bir kayıt tutun.
- Ödeme taleplerini toplu değil, dosya bazında ve tarih sırasıyla iletin.
- Reddedilen veya eksik ödenen kalemleri, gerekçe yazısıyla birlikte ayrı bir izleme listesinde tutun.
- Tarifenin hangi yıl için geçerli olduğunu, görevlendirmenin yapıldığı tarihe göre kontrol edin.
Yukarıdaki değerlendirme genel çerçeveyi anlatmaktadır. Tarife her yıl yenilendiği ve ödeme usulü uygulamada farklılık gösterebildiği için, somut bir hak ediş uyuşmazlığında görevlendirme belgeleriyle birlikte ayrıca değerlendirme yapılması yerinde olur.