4359 sayılı Kanun; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu, 439 sayılı, 3797 sayılı ve 2914 sayılı kanunların bazı maddelerinde değişiklik yapmış, ayrıca 222 sayılı ve 4048 sayılı kanunların bazı maddelerini yürürlükten kaldırmıştır. Bu tür değiştirici kanunlar, kendi başına okunduğunda anlam vermez; ancak değiştirdiği metinle birlikte okunduğunda sonuç doğurur. Uygulamadaki hataların önemli bölümü de tam bu noktada ortaya çıkar.
Değiştirici Kanun Nasıl Okunur?
Bir hükmün bugünkü hâlini tespit etmek için üç sorunun sırayla yanıtlanması gerekir: madde hangi tarihte değiştirilmiştir, değişikliğin yürürlük tarihi nedir ve olayın gerçekleştiği tarihte hangi metin yürürlüktedir. Özellikle özlük ve emeklilik dosyalarında olay tarihi ile başvuru tarihi arasında yıllar bulunabildiğinden, doğru metnin belirlenmesi sonucu tamamen değiştirebilir.
Mülga Hükme Dayanmanın Riski
Yürürlükten kaldırılan bir maddeye dayanılarak kurulan talep, esasa girilmeden reddedilebilir. Buna karşılık, mülga hükmün kaldırılmadan önceki dönemde doğmuş haklara etkisi ayrı bir tartışmadır. Kazanılmış hak, kanunların geçmişe etkili olmaması ilkesi ve geçiş hükümleri bu tartışmanın anahtar kavramlarıdır. Bir hükmün kaldırılmış olması, o hüküm yürürlükteyken tamamlanmış hukuki durumları kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Özlük ve Emeklilik Dosyalarında Kontrol Sırası
- Hizmet cetvelinizi çıkarın ve her hizmet dönemine o dönemde yürürlükte olan mevzuatı eşleyin.
- İntibak, derece ve kademe işlemlerinin dayanağı olan kurum kararlarını toplayın.
- Değişikliklerin yürürlük tarihlerini ayrı bir zaman çizelgesinde gösterin.
- Aynı konuda daha sonra çıkarılmış düzenlemelerin bulunup bulunmadığını kontrol edin.
İdareye Başvuru mu, Doğrudan Dava mı?
Özlük hakkına ilişkin taleplerde önce ilgili idareye yazılı başvuru yapılması, hem sorunun idari aşamada çözülmesine imkân verir hem de uyuşmazlığın konusunu netleştirir. Başvurunun reddi ya da cevapsız bırakılması hâlinde idari yargı yolu açılır. Burada dikkat edilmesi gereken, başvurunun ve verilen cevabın tarihlerinin dava açma süresi bakımından titizlikle takip edilmesidir; süre hesabındaki bir hata, esasen haklı bir talebi sonuçsuz bırakabilir.
Parasal Sonuçlarda Geriye Dönük Talep
Aylık, ek ders ücreti ya da tazminat gibi parasal haklarda geriye dönük talep imkânı sınırlıdır. Bu nedenle hatanın fark edildiği anda başvuru yapılması, beklemekten çok daha korunaklıdır. Bordro ve ödeme kayıtlarının saklanması, talebin miktar yönünden ispatını kolaylaştırır.
Yukarıdaki açıklamalar genel yöntem önerileri içerir; hangi metnin sizin döneminize uygulanacağı dosyaya özgü bir sorudur ve hizmet belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme yapılmasını gerektirir.