Proje ve kontrolluk işlerinde uygulanacak fiyat artış oranlarına ilişkin tebliğler, önceki yıllara ait sözleşmelerden doğan bedellerin güncel değere taşınmasında kullanılır. Uygulamada bu oranların hangi işlere, hangi dönem için ve hangi sırayla uygulanacağı sıkça tartışma konusu olur.
Artış Oranı ile Faiz Aynı Şey Değildir
Fiyat artış oranı, bedelin güncellenmesine ilişkin bir hesaplama aracıdır; temerrüt faizi ise ödemenin gecikmesinin yaptırımıdır. İkisi birbirinin yerine geçmez ve talep dilekçesinde ayrı ayrı istenmesi gerekir. Sadece "güncellenmiş bedel" istenip faiz talep edilmezse, mahkeme talep aşılmayacağı için faize hükmedemez.
Hangi İşler Kapsama Girer?
- Sözleşmesi önceki yıllarda imzalanan ve işi devam eden proje hizmetleri.
- Kontrolluk hizmetlerinde dönemsel olarak hakedişe bağlanan bedeller.
- Sözleşmede güncelleme hükmü bulunan işlerde, hükümle tebliğ arasındaki ilişki.
Sözleşmede özel bir güncelleme formülü varsa, tebliğ oranı ile bu formülün ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir; iki yöntemin üst üste uygulanması mükerrer artış sonucu doğurabilir.
Hakediş İtirazının Önemi
Hakediş raporları imzalanırken ihtirazi kayıt konulmaması, çoğu uyuşmazlıkta belirleyici olur. İtiraz kaydı olmadan imzalanan hakediş, o dönem için hesabın kabulü şeklinde yorumlanabilir. Bu nedenle eksik hesaplandığını düşündüğünüz her kalem için, imzanın hemen yanına somut ve tarihli bir şerh yazılmalıdır. Şerhin içeriği de önemlidir: hangi kaleme, hangi gerekçeyle itiraz edildiği yazılmalıdır.
Uyuşmazlığın Görüleceği Yargı Kolu
Sözleşmenin idare ile yapılmış olması hâlinde uyuşmazlığın idari yargıda mı adli yargıda mı görüleceği, sözleşmenin niteliğine göre belirlenir. Yanlış yargı koluna açılan dava görev yönünden reddedilir ve süre kayıpları doğar. Bu nedenle dava açmadan önce sözleşmenin türü ve tarafların statüsü değerlendirilmelidir. Zamanaşımı bakımından ise alacağın muaccel hâle geldiği tarihin belgelenmesi gerekir.
Alacak Takibi İçin Sıralı Adımlar
- Hangi dönemler için hangi oranın uygulanacağını tablo hâlinde çıkarın.
- Her hakediş için imza tarihini ve varsa ihtirazi kaydı işaretleyin.
- Sözleşmedeki güncelleme hükmünü tebliğ oranıyla karşılaştırın.
- Temerrüdün başladığı tarihi ihtarname veya yazışmayla sabitleyin.
- Talebinizi asıl alacak, güncelleme farkı ve faiz olarak ayrı kalemlerde kurun.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sözleşme hükümleri ve iş dosyasının seyri hesabı değiştirebilir. Alacağınızı talep etmeden önce hesap tablonuzu bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.