Ödeme gücü bulunmayan vatandaşların tedavi giderlerinin devlet tarafından karşılanmasına ilişkin düzenlemeler, yıllar içinde yeşil kart uygulamasından genel sağlık sigortası sistemine doğru evrilmiştir. 4846 sayılı metinde ele alınan konu bugün büyük ölçüde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde yürütülmektedir. Bu rehber, sağlık hizmetinden yararlanmak isteyen kişinin karşılaşacağı pratik adımları ele almaktadır.
Yeşil karttan genel sağlık sigortasına
Önceki dönemde ayrı bir kart sistemiyle sağlanan koruma, genel sağlık sigortası çatısı altına alınmıştır. Bugün belirleyici olan, kişinin herhangi bir sigortalılığının bulunup bulunmadığı ve hanesinin gelir durumudur. Başka bir sigortalılık ya da bakmakla yükümlü olunan kişi sıfatı yoksa, kişi genel sağlık sigortası kapsamında değerlendirilir ve gelir durumuna göre primi devlet tarafından karşılanabilir.
Gelir testi nasıl yapılır?
Gelir testi başvurusu, ikamet edilen yerdeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına yapılır. Vakıf, hanede yaşayan kişilerin gelirlerini, taşınır ve taşınmaz varlıklarını ve harcamalarını inceleyerek hane içinde kişi başına düşen geliri hesaplar. Sonuç, kişinin hangi gelir dilimine gireceğini ve primin devletçe karşılanıp karşılanmayacağını belirler. Test yaptırılmaması hâlinde ise gelir, en üst dilimden varsayılabilir; bu da beklenmedik bir prim yükü doğurur.
Sık karşılaşılan sorunlar
- Hane tanımının yanlış kurulması; ayrı yaşayan bir yakının aynı haneye dâhil edilmesi
- Fiilen kullanılmayan ya da hisseli bir taşınmazın gelir getirici sayılması
- Kayıt dışı ya da geçici çalışmanın sürekli gelir gibi değerlendirilmesi
- Adres kaydının güncel olmaması nedeniyle tebligatların ulaşmaması
- Testin geç yaptırılması sonucu geçmişe dönük prim borcu birikmesi
İtiraz ve düzeltme yolları
- Gelir testi sonucunun tebliğinden sonra, öngörülen süre içinde ilgili vakfa itiraz edin.
- Hane bileşimindeki hatayı nüfus kayıtları ve ikametgâh belgeleriyle ortaya koyun.
- Varlık değerlendirmesine ilişkin itirazı tapu, ekspertiz ve kullanım durumuna ilişkin belgelerle destekleyin.
- Koşullarda değişiklik olduğunda yeniden test talep edin; değişiklik geçmişe değil, kural olarak sonraki döneme etki eder.
- İdari itiraz sonuçsuz kalırsa, işlemin niteliğine göre yargı yoluna başvuru imkânını değerlendirin.
Sağlık hizmetine erişim doğrudan yaşamsal sonuçlar doğurduğundan, prim borcu veya tescil hatası fark edildiğinde beklemeden başvuru yapılması önemlidir; dosyanızın özelliklerine göre izlenecek yolu bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz yararlı olur.