Silvan Barajı kapsamındaki ulaşım yollarının yapımı amacıyla bazı taşınmazların Devlet Su İşleri tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin karar, klasik kamulaştırmadan farklı bir usulün önünü açar. Acele kamulaştırmada idare, bedel tespiti tamamlanmadan, mahkemece belirlenen bedelin bloke edilmesi üzerine taşınmaza el koyabilir. Bu nedenle malik açısından süreç, çoğu zaman haberdar olunduğu anda fiilen başlamış olur.
Acele kamulaştırma normal kamulaştırmadan nerede ayrılır?
Olağan usulde idare önce satın alma yoluyla anlaşmayı dener, anlaşma sağlanamazsa bedel tespiti ve tescil davası açar. Acele usulde ise sıralama değişir: mahkemeden alınan el koyma kararıyla fiilî kullanım başlar, bedelin nihai tespiti sonraki aşamaya bırakılır. Malikin haklarını koruyabilmesi, bu iki aşamayı birbirine karıştırmamasına bağlıdır. El koymaya itiraz ile bedele itiraz farklı hukuki yollardır ve farklı mercilerde ileri sürülür.
İlk 30 günde yapılması gerekenler
- Tapu kaydını, varsa şerh ve beyanları güncel olarak çıkarın.
- Taşınmazın kamulaştırılan ve kalan kısmını gösteren kroki ile ölçüm belgelerini isteyin.
- Üzerindeki yapı, ağaç, tesis ve dikili değerleri tarihli fotoğraf ve tutanakla kayıt altına alın.
- Tebligatın size ne zaman ve hangi adrese yapıldığını belgeleyin.
- Tarım geliri, kira veya işletme kaybı gibi zararları destekleyen kayıtları toplayın.
İdari yolla itiraz: kararın iptali
Acele kamulaştırma kararı idari bir işlem olduğundan, kamu yararı ve aciliyet koşullarının bulunmadığı iddiasıyla idari yargıda iptali istenebilir. Burada kritik olan iki nokta vardır: dava açma süresinin öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren işlemesi ve görevli yargı yerinin işlemin niteliğine göre belirlenmesi. Yanlış merciye yapılan başvuru zaman kaybettirir; süre işlemeye devam ettiği için çoğu zaman telafisi mümkün olmaz.
Bedel aşamasında malikin konumu
El koyma gerçekleşmiş olsa dahi, malikin gerçek bedele ulaşma hakkı ortadan kalkmaz. Bedel tespiti ve tescil davasında keşif yapılır, bilirkişi raporu alınır ve rapora karşı süresi içinde itiraz edilebilir. Ağaç türü ve yaşı, sulama imkânı, yola cephe, imar durumu gibi unsurların rapora eksik yansıması en sık görülen değer kaybı sebebidir. Kısmi kamulaştırmalarda ise geriye kalan kısmın değer kaybı ayrıca talep edilebilir.
Sık yapılan hatalar
- Tebligatı aile bireyinin alması nedeniyle sürenin geç fark edilmesi
- Bilirkişi raporuna itiraz süresinin kaçırılması
- Fiilî el atma ile hukuki el koymanın aynı sayılması
- Kalan kısmın kullanılamaz hâle geldiğinin dosyada hiç ileri sürülmemesi
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Kamulaştırma dosyalarında süreler kısa işlediğinden, tebligatı aldığınız tarihten itibaren gecikmeden hukuki destek almanız hak kaybını önleyecektir.