154 kV Yakaağzı RES-İpektepe RES TM enerji iletim hattı projesi kapsamında alınan 5852 sayılı Karar, güzergâh üzerindeki bazı taşınmazların TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Enerji iletim hatlarında kamulaştırma çoğu zaman taşınmazın tamamının mülkiyetini değil, hattın geçtiği koridorda kullanım kısıtı doğuran bir irtifak ilişkisini konu alır. Bu ayrım, malikin dosyada ileri süreceği taleplerin çerçevesini baştan belirler.
Mülkiyetin Devri mi, İrtifak mı: Ayrımın Pratik Sonucu
Mülkiyetin kamulaştırıldığı hâlde taşınmaz idare adına tescil edilir ve malikin taşınmazla ilişkisi sona erer. İrtifak kamulaştırmasında ise mülkiyet malikte kalır; ancak koridor boyunca yapı yapma, ağaç yetiştirme ve bazı kullanım biçimleri sınırlanır. Direk yerleri bakımından çoğu projede ayrıca mülkiyet kamulaştırması gündeme gelir. Dolayısıyla tek bir parselde iki farklı kamulaştırma türünün bir arada bulunması mümkündür ve bedel de buna göre ayrışır.
Hattın Taşınmaza Etkisini Somutlaştırmak
Bedel tartışmasında en çok ihmal edilen nokta, kısıtlamanın parselin bütününe yayılan etkisidir. Hattın parseli ortadan bölmesi, tarımsal makine hareketini zorlaştırması veya yapılaşma potansiyelini düşürmesi hâlinde, sadece koridor alanı üzerinden yapılan hesap gerçeği yansıtmayabilir.
Değer Kaybı Olarak İleri Sürülebilecek Kalemler
- Parselin bölünmesi nedeniyle kalan kısımda oluşan kullanım güçlüğü
- Koridor altında yapılaşma ve dikim yasağından doğan gelir kaybı
- Sulama, yol ve erişim düzeninin bozulması
- Direk yerlerinin ekim alanını fiilen daraltması
Bilirkişi Raporuna İtirazın Kurgusu
Rapora itiraz ederken genel nitelikte beğenmeme ifadeleri sonuç doğurmaz. İtiraz; hangi verinin eksik alındığı, hangi emsalin dikkate alınmadığı, kullanılan verim ya da kapitalizasyon yaklaşımının taşınmazın niteliğine neden uymadığı gibi sayısal ve teknik dayanaklara oturtulmalıdır. Rapordaki kroki ile fiilî durum arasındaki farklar da fotoğraf ve ölçüm bilgileriyle ortaya konulmalıdır.
Rüzgâr Enerjisi Projelerinde Sık Görülen Uyuşmazlıklar
RES bağlantı hatlarında güzergâhın proje sürecinde revize edilmesi, aynı parselin farklı aşamalarda yeniden gündeme gelmesine yol açabilir. Ayrıca hisseli parsellerde tüm paydaşlara usulüne uygun bildirim yapılmaması, sürecin ilerleyen aşamalarında ciddi usul tartışmaları doğurur. Paydaşların birbirinden bağımsız olarak süre takibi yapması bu riski azaltır.
Yukarıdaki değerlendirmeler enerji iletim hattı kamulaştırmalarının genel işleyişine ilişkindir; parselinizin konumu, hattın geçiş biçimi ve dosyanın aşaması sonucu değiştirebileceğinden, tebliğ edilen belgeler üzerinden ayrı bir inceleme yapılması yararlı olacaktır.