6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, ticari hayatın çerçevesini kurumsal bir düzen içinde belirler. Şirket kurmaktan pay devrine, defter tutmaktan yönetim kurulu kararlarına kadar birçok işlem bu kanuna tabidir. Ortaklar ve yöneticiler bakımından en kritik nokta, kanunun yalnızca hak değil; bilgi verme, kayıt tutma ve süreye uyma yükümlülükleri de yüklemesidir.
Tacir Sıfatının Doğurduğu Sonuçlar
Tacir sıfatı, kişinin ticari işletmesiyle ilgili işlemlerinde daha ağır bir özen yükümlülüğü altına girmesi anlamına gelir. Basiretli iş adamı gibi hareket etme ölçütü, sözleşme müzakerelerinden ihtarların zamanında çekilmesine kadar geniş bir alanda uygulanır. Ticari işlerde faiz, ihbar ve muayene yükümlülükleri de adi işlerden farklı sonuçlar doğurur. Bu ayrımın gözden kaçması, ihtarın geç çekilmesi gibi telafi edilmesi zor sonuçlara yol açar.
Genel Kurul Kararlarına Karşı Başvuru Yolları
Genel kurul kararlarının hukuka veya esas sözleşmeye aykırı olduğu iddiasıyla iptali istenebilir. Burada belirleyici olan iki unsur vardır: dava açma hakkının kimlere tanındığı ve dava süresidir. İptal davası, kararın alındığı tarihten itibaren işleyen kısa bir süreye tabidir; süre geçtikten sonra ancak butlan iddiası sınırlı hâllerde ileri sürülebilir. Toplantıya katılan ortağın muhalefetini tutanağa geçirtmiş olması, dava hakkı bakımından çoğu zaman aranan bir koşuldur.
Yönetim Kurulu ve Müdürlerin Sorumluluğu
- Kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerin kusurla ihlali sorumluluk doğurur.
- Görev dağılımı ve yetki devri yazılı biçimde yapılmamışsa sorumluluğun sınırlandırılması güçleşir.
- Kararların tutanağa bağlanması, muhalefet şerhi bakımından temel savunma aracıdır.
- Şirketin mali durumunun bozulması hâlinde öngörülen bildirim ve tedbir yükümlülükleri ihmal edilmemelidir.
Ticari Defterler ve İspat
Usulüne uygun tutulan defterler ve destekleyici belgeler, ticari uyuşmazlıklarda ispatın omurgasını oluşturur. Defterlerin açılış ve kapanış işlemlerinin yapılmamış olması, sahibi lehine delil olma gücünü zayıflatır. Faturaların itiraz süresi içinde reddedilmemesi de içeriğinin kabul edilmiş sayılması yönünde sonuç doğurabilir.
Dava Öncesi Kontrol Edilecekler
- Uyuşmazlık için arabuluculuk dava şartı kapsamında mı?
- Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi mi?
- Ticari defter ve kayıtlar dosyaya sunulmaya hazır mı?
Bu rehber genel bilgi sunar; şirketinize veya ortaklık ilişkinize ilişkin bir adım atmadan önce esas sözleşme ve kayıtlar üzerinden ayrıntılı değerlendirme yaptırmanız önerilir.