6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu, bilirkişiliğe kabul, sicil, eğitim ve denetim düzenini kurarak bilirkişi raporunun niteliğini doğrudan etkileyen bir çerçeve getirmiştir. Davanın kaderi çoğu kez bu rapora bağlandığı için, taraf vekilinin en kritik hamlelerinden biri rapora karşı geliştirdiği itiraz stratejisidir. Bu rehber, kanunun kurumsal yapısını değil, rapor sürecinde alınacak somut adımları merkeze alıyor.
Bilirkişi Görevlendirilirken Yapılacak Müdahale
İtirazın en etkili aşaması rapor yazıldıktan sonrası değil, görevlendirme anıdır. Bu aşamada üç şey denetlenmelidir: seçilen bilirkişinin uzmanlık alanının uyuşmazlığa uygunluğu, listede yer alıp almadığı ve tarafsızlığını etkileyebilecek bir ilişkinin bulunup bulunmadığı. Ayrıca bilirkişiye yöneltilecek soruların içeriği; muğlak biçimde sorulan bir soru, muğlak bir rapor doğurur. Hukuki nitelendirme talep eden sorular ise bilirkişinin görev alanı dışındadır ve baştan itiraz konusu yapılmalıdır.
Raporu Okuma Yöntemi
- Dayanak kontrolü: Rapordaki her tespitin dosyadaki hangi belgeye dayandığı işaretlenmelidir.
- Varsayım kontrolü: Hesaplamada kullanılan kabullerin kaynağı gösterilmiş mi?
- Kapsam kontrolü: Sorulan sorulardan hangileri cevapsız kalmış?
- Sınır kontrolü: Teknik değerlendirme mi yapılmış, yoksa hukuki sonuç mu yazılmış?
- İnceleme kontrolü: Keşif, numune veya yerinde inceleme gerekiyorken dosya üzerinden mi karar verilmiş?
İtiraz Dilekçesinde Süre ve Somutluk
Rapora itiraz, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır. Bu süre kısa olduğu için, teknik danışman görüşü alınacaksa rapor tebliğ edilmeden önce hazırlık yapılması gerekir. İtirazın etkili olması için genel ifadelerden kaçınılmalıdır: rapora itiraz ediyoruz şeklindeki bir beyan, mahkemeye inceleme yapılacak bir alan bırakmaz. Bunun yerine itiraz, rapordaki paragraf veya hesap satırı gösterilerek, karşı çıkılan tespit ve bunun dosyadaki hangi belgeyle çeliştiği belirtilerek yazılmalıdır.
Ek Rapor mu, Yeni Bilirkişi mi
İtirazın sonucunda talep edilebilecek üç ayrı yol vardır ve bunlar birbirinin alternatifidir:
- Eksik kalan hususlar için aynı bilirkişiden ek rapor alınması.
- Çelişkinin giderilmesi için yeni bir bilirkişi veya kurul görevlendirilmesi.
- Uzmanlık alanı uyuşmadığı için raporun hükme esas alınamayacağının ileri sürülmesi.
Hangi yolun isteneceği, itirazın niteliğine göre belirlenir; eksiklik iddiası ile tarafsızlık iddiasının aynı dilekçede karıştırılması talebi zayıflatır.
Ceza Dosyalarında Farklılaşan Nokta
Ceza yargılamasında bilirkişi incelemesi genellikle delilin niteliğine ilişkindir; dijital materyal, imza veya bilanço incelemelerinde delilin elde edilme zinciri ayrıca sorgulanmalıdır. İnceleme konusu materyalin usulüne uygun elde edilmediği yönündeki iddia, raporun içeriğine ilişkin itirazdan bağımsız olarak ileri sürülür.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bilirkişi raporlarına itirazda iki haftalık süre ve teknik gerekçelendirme birlikte belirleyici olduğundan, rapor elinize ulaştığı gün hukuki değerlendirme başlatmak yararınıza olacaktır.