6800 sayılı Karar, 154 kV Çankırı-Kurşunlu Br.N.-Korgun OSB enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Taşınmazı karar ekindeki listede yer alan malikin karşısında birbirinden bağımsız iki ayrı süreç vardır ve bunların karıştırılması en sık görülen hak kaybı sebebidir.
Acele kamulaştırma olağan usulden nerede ayrılır
Olağan kamulaştırmada idare, bedeli mahkemece tespit edilip ödendikten sonra taşınmaza el koyar. Acele usulde ise, yatırımın gecikmemesi için mahkemece belirlenen bedelin bloke edilmesi üzerine idareye önce el koyma imkânı tanınır; bedelin nihai olarak tespiti ve tescil işlemi sonraki aşamada yapılır. Yani el koymanın hızlı olması, bedelin kesinleştiği anlamına gelmez.
Malikin karşısındaki iki süreç
- Kararın kendisine karşı: Acele kamulaştırma kararı bir idari işlemdir; aceleliğin koşullarının bulunmadığı iddiasıyla idari yargıda iptali istenebilir. Burada süre, öğrenme veya tebliğ tarihinden işler.
- Bedel yönünden: Asliye hukuk mahkemesinde görülen bedel tespiti ve tescil davasında malik davalı konumundadır; asıl mücadele bilirkişi raporu üzerinden yürür.
Bedel tespitinde gözden kaçan kalemler
- Arazi vasfı: sulu-kuru tarım ayrımı ve gelir yöntemine esas ürün deseni.
- Üzerindeki ağaç, yapı, kuyu, sera gibi muhdesatların ayrı ayrı değerlendirilmesi.
- İletim hattı için mülkiyet yerine irtifak kurulmuşsa, kalan kısımdaki kullanım kısıtı nedeniyle oluşan değer azalması.
- Taşınmazın ikiye bölünmesi hâlinde artık parçanın kullanılabilirliğini yitirmesi.
Tebligat ve süre riski
Bu dosyalarda maliklerin bir bölümüne tebligat adres kayıtlarındaki eksiklik nedeniyle geç ulaşır; miras yoluyla intikal etmiş taşınmazlarda ise tebligat tek bir mirasçıya yapılmış olabilir. Tapu kaydında hisseniz varsa, bilgi gelmesini beklemeden dosya numarasını öğrenip vekâletle takip başlatmak, duruşma ve rapor itirazı sürelerini kaçırmamanın en güvenli yoludur.
İlk hafta yapılacaklar
Güncel tapu kaydını ve çapı alın, taşınmazın mevcut hâlini tarihli fotoğraflarla belgeleyin, varsa ürün ve kira gelirlerine ilişkin kayıtları toplayın; hattın geçeceği güzergâhı krokide işaretleyip artık alanın durumunu tespit ettirin.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amaçlıdır; kamulaştırma dosyalarında bedel, taşınmazın kendi özellikleriyle belirlendiğinden değerlendirmenin dosya bazında ve süresi içinde yapılması gerekir.