711 sayılı Karar, Aydın ilinde tesis edilecek Bafa Rüzgar Enerji Santralinin yapımı amacıyla bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Rüzgar enerjisi yatırımlarının kamulaştırma pratiği, baraj gibi geniş alanı tamamen kapsayan projelerden farklıdır: çoğunlukla türbin yerleri, şalt sahası ve erişim yolları için parçalı ve kısmi kamulaştırma yapılır.
Parçalı Kamulaştırmanın Doğurduğu Sonuç
Bir tarım parselinin ortasından geçen erişim yolu ya da köşesine yerleştirilen türbin, taşınmazın kalan kısmının kullanımını fiilen değiştirir. Kalan alanın ekonomik bütünlüğü bozulmuşsa, yalnızca kamulaştırılan yüzölçümün karşılığı ödenmesi malikin zararını karşılamaz. Bu nedenle kısmi kamulaştırmada değerlendirme iki başlıkta yapılır: alınan kısmın bedeli ve kalan kısımdaki değer azalması.
Değer Kaybını Ortaya Koyan Veriler
- Parselin kamulaştırma öncesi ve sonrası geometrisini gösteren krokiler
- Tarımsal makinenin manevra imkanını yitirdiğine ilişkin teknik değerlendirme
- Sulama hattının kesilmesi halinde alternatif maliyet hesabı
- Kalan alanın bağımsız olarak ekonomik biçimde işletilip işletilemeyeceği
İrtifak mı, Mülkiyet mi
Enerji yatırımlarında kimi zaman mülkiyetin devri yerine irtifak hakkı kurulması yoluna gidilir. İki usulün bedel hesabı ve malikin kullanım hakkı bakımından sonuçları farklıdır. Dosyada hangi hakkın konu edildiği baştan netleştirilmeli, irtifak kurulan alanda malikin hangi tasarruflarının süreceği açıkça belirlenmelidir.
Süreç Yönetimi
- Tebligatın ulaştığı tarihin ve adresin kayıt altına alınması
- Keşif öncesinde parseldeki ağaç ve tesislerin fotoğraflanması
- Bilirkişi raporunda artık alan değerlendirmesinin yapılıp yapılmadığının kontrolü
- Eksik değerlendirme halinde süresinde ve gerekçeli itiraz sunulması
Rapora süresinde itiraz edilmemesi, sonraki aşamalarda aynı eksikliğin ileri sürülmesini güçleştirir.
Kamu Yararı Denetimi
Acele kamulaştırma kararının aceleliğe ilişkin koşulları taşıyıp taşımadığı, idari yargıda ayrıca denetlenebilir. Türbin yerinin projeye göre kaydırılabilir olması gibi somut teknik itirazlar, bu davada ölçülülük tartışmasının merkezinde yer alır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Her parselin konumu ve kalan alanın kullanılabilirliği farklı olduğundan, kamulaştırma tebligatı alan maliklerin dosyayı hukuki destekle ve süre işlemeden değerlendirmesi yerinde olacaktır.