154 kV Türkeli Transformatör Merkezi sahası projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 7467 sayılı karar, enerji iletim yatırımlarında sıkça başvurulan bir uygulamayı ilgilendirir. Enerji projelerinde kamulaştırmanın türü, malikin elde edeceği bedeli ve taşınmaz üzerindeki geleceğini doğrudan belirlediği için en başta netleştirilmelidir.
Trafo Sahası ile Hat Güzergâhı Arasındaki Fark
Enerji iletim yatırımları iki farklı ihtiyaç doğurur. Transformatör merkezi gibi tesis alanlarında idare, taşınmazın mülkiyetini kamulaştırır; taşınmaz tapuda idare adına tescil edilir ve malikin ilişkisi tümüyle sona erer. Buna karşılık iletim hattının geçtiği güzergâhlarda çoğunlukla daimi irtifak hakkı kurulur; mülkiyet malikte kalır ancak kullanım kalıcı biçimde kısıtlanır. Kararın hangi taşınmaz için hangi türü öngördüğü, karar ekindeki listede ayrıca gösterilir ve bedelin hesaplanma yöntemi de buna göre değişir.
İrtifak Bedelinde Neyin Tartışılacağı
İrtifak bedelinde ölçü, taşınmazın tam değeri değil, kısıtlama nedeniyle uğranılan değer kaybıdır. Bu nedenle dosyada şu unsurlar somutlaştırılmalıdır:
- İrtifak koridorunun parselin hangi bölümünden ve hangi genişlikte geçtiği
- Kısıtın parselin kalan kısmının kullanımını da fiilen engelleyip engellemediği
- Arazi üzerindeki ağaç, sera, sulama tesisi gibi unsurların ayrıca değerlendirilmesi
- Bölünme nedeniyle geriye kalan kısımda oluşan verim ve erişim kaybı
El Koyma Aşamasında Malikin Yapabilecekleri
Acele usulde mahkeme kıymet takdiri yaptırıp el koyma kararı verebilir. Bu aşama hızlı işlediğinden malikin en kritik hamlesi, keşif ve bilirkişi incelemesine fiilen katılmaktır. Keşif gününde arazi üzerindeki tüm unsurların tutanağa geçirilmesi, sonradan yapılacak itirazın temelini oluşturur. Yapılan tespitler eksikse, rapora karşı süresinde ve gerekçeli itiraz sunulmalıdır.
Süreç Boyunca Tutulacak Kayıtlar
- Tapu kaydı, çap ve varsa imar durum belgesi
- Arazinin çalışma öncesi hâlini gösteren tarihli görüntüler
- Ürün ve ağaç sayımına ilişkin belgeler, tarımsal destekleme kayıtları
- Şirket ya da yüklenici ile yapılan tüm yazışmalar
- Tebligat zarfları ve tebliğ tarihleri
Bu rehber genel bilgi verir; enerji yatırımlarında kamulaştırmanın türü parsel bazında değişebildiğinden, size tebliğ edilen evrakta mülkiyet mi yoksa irtifak mı öngörüldüğünü bir hukukçuyla birlikte doğrulamanız önem taşır.