Zonguldak ili Devrek ilçesi Kemerler Mahallesi sınırlarındaki bir taşınmazın, toplu konut projesi kapsamındaki yapılaşmanın ivedilikle sağlanması amacıyla Çaydeğirmeni Belediye Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Belediye eliyle yürütülen bu tür kamulaştırmalarda tartışmanın merkezinde acelelik ölçütü yer alır.
Acelelik Neden Tartışmalıdır
Acele usul, olağan kamulaştırmanın istisnasıdır ve mülkiyet hakkına daha erken müdahale imkânı tanır. Bu nedenle idarenin, olağan usulün beklenmesi hâlinde doğacak somut sakıncayı ortaya koyması beklenir. Konut projelerinde en sık ileri sürülen itiraz da buradan doğar: planlanmış bir yapılaşma programı, tek başına acelelik gerekçesi sayılabilir mi? Bu soru, iptal talebinin çekirdeğini oluşturur.
Belediye Kamulaştırmalarında Usul Zinciri
Belediyenin kamulaştırma yapabilmesi için ardışık birkaç halkanın tamamlanmış olması gerekir:
- Yetkili organca kamu yararı kararı alınması ve gerekiyorsa onaylanması
- Kamulaştırılacak taşınmazın tapu kaydıyla belirlenmesi ve sınırlarının netleştirilmesi
- Bütçede karşılığın gösterilmiş olması
- Malikle anlaşma girişiminin usulüne uygun yürütülmesi
Bu halkalardan birindeki eksiklik, bütün süreci sakatlayabilecek nitelikte bir usul aykırılığı doğurur. Malik açısından ilk yapılacak iş, belediyeden bu belgelerin örneklerini talep etmektir.
Tapuya Şerh ve Taşınmazın Tasarrufu
Kamulaştırma şerhi konulduktan sonra taşınmazın satışı veya ipotek tesisi fiilen güçleşir; alıcılar şerhli kayıttan kaçınır. Bu nedenle şerhin ne zaman konulduğu ve kapsamı, malikin mali planlaması bakımından doğrudan sonuç doğurur. Şerh, mülkiyeti sona erdirmez ancak tasarruf imkânını daraltır.
İptal ve Yürütmenin Durdurulması Talebinde Zamanlama
Yürütmenin durdurulması talebi, ancak fiilî el koyma gerçekleşmeden önce anlamlı bir koruma sağlar. Karardan haberdar olunduğu anda dilekçe hazırlığına başlanması, saha çalışması başladıktan sonra yapılacak başvurudan çok daha etkilidir. Tebligatın geç ulaşması bu nedenle en ciddi risklerden biridir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Taşınmazınızın proje alanındaki konumu ve alınan kararın kapsamı sonucu belirleyeceğinden, süreci bir avukat eşliğinde yürütmeniz tavsiye edilir.