8255 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 154 kV Şereflikoçhisar-Kütüklü geçici enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Projenin geçici nitelikte olması, malik açısından kalıcı hatlardan farklı sorular doğurur: kısıt gerçekten geçici midir, süre dolduğunda arazi eski haline gelecek midir ve bedel bu geçiciliği yansıtır mı?
Geçici Hat, Kalıcı Şerh Anlamına Gelebilir
Projenin adında geçici ifadesinin bulunması, tapuya işlenecek hakkın da kendiliğinden süreyle sınırlı olacağı anlamına gelmez. Belirleyici olan, kurulan hakkın türü ve tapu kaydına hangi içerikle işlendiğidir. Bu nedenle ilk kontrol, tebliğ edilen evrakta ve tapu kaydında sürekli bir irtifak mı yoksa süreli bir kullanım hakkı mı öngörüldüğünün tespiti olmalıdır.
Bedel Hesabında Geçicilik Nasıl Yansır
Kullanımın belirli bir süreyle sınırlı olduğu hallerde, bedel değerlendirmesinde şu unsurların gündeme gelmesi beklenir:
- Kısıtın süreceği tahmini süre boyunca uğranan gelir kaybı
- Arazinin ekilemeyecek hale gelen bölümünün büyüklüğü
- Süre sonunda araziyi eski verim düzeyine getirmenin maliyeti
- Kalıcı bir irtifak kuruluyorsa, geçici kullanımdan farkının bedele yansıması
Süre Sonunda Eski Hale Getirme Yükümlülüğü
Geçici tesisler kaldırıldığında, direk temelleri ve beton kalıntıları çoğu kez arazide kalır. Malik açısından kritik olan, hattın sökülmesinden sonra arazinin tarımsal kullanıma elverişli hale getirilmesidir. Bu talep, söküm işleminin ardından idareye yazılı olarak iletilmeli ve arazideki mevcut durum fotoğraf ve krokiyle kayıt altına alınmalıdır. Aksi halde yıllar sonra kimin ne bıraktığı tartışması ispatsız kalır.
Tapu Kaydının Temizlenmesi
Geçici kullanım sona erdiğinde tapudaki şerhin kendiliğinden kalkması beklenmemelidir. Malikin idareye başvurarak terkin talebinde bulunması, sonuç alınamazsa yargı yoluna gitmesi gerekir. Bu adım atlanırsa, taşınmazın satışında veya kredi işlemlerinde kalkması gereken bir kısıt uzun süre kayıtta görünmeye devam eder.
Geçicilik ile Aciliyetin Birlikte Değerlendirilmesi
Acele kamulaştırma, olağan usulden ayrılan bir yöntemdir. Projenin geçici olması, aciliyet iddiasının somut olayda gerçekten karşılanıp karşılanmadığı sorusunu daha görünür kılar. Bu tartışma idari yargının konusudur ve bedel davasından ayrı, kendi süresi içinde yürütülür.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Geçici projelerde hakkın türü ve süresi dosya bazında değiştiğinden, tebliğ edilen belgeleri ve tapu kaydınızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz faydalı olacaktır.