Kamulaştırma bilgileri ve güzergâhları gösterilen enerji nakil hatlarının yapımı amacıyla bazı taşınmazların Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 8355 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, diğer kamulaştırma kararlarından önemli bir noktada ayrılır: hat projelerinde çoğu zaman taşınmazın tamamı değil, üzerinde bir kullanım hakkı alınır.
Direk Yeri Mülkiyet, Hat Altı İrtifak
Enerji nakil hattı uygulamalarında iki farklı işlem bir arada yürür. Direklerin oturduğu küçük alanlar bakımından mülkiyet kamulaştırması yapılırken, hattın geçtiği koridor bakımından taşınmaz malikin mülkiyetinde kalmakta, ancak üzerine irtifak hakkı tesis edilerek kullanım sınırlandırılmaktadır. Tapu kaydına düşülen şerhin hangi türde olduğu, hem ödenecek karşılığı hem de malikin taşınmazı sonrasında nasıl kullanabileceğini belirler.
İrtifak Karşılığı Nasıl Hesaplanır
İrtifak karşılığı, taşınmazın tam değeri değil, hattın getirdiği kısıtlama nedeniyle uğranılan değer azalmasıdır. Bu hesabın merkezinde iki soru bulunur: koridorun kapladığı alan ne kadardır ve bu alanda hangi kullanımlar artık mümkün değildir. Yapılaşmaya elverişli bir taşınmazda kısıtın etkisi, kuru tarım arazisine kıyasla belirgin biçimde farklıdır.
Malikin Sıkça Gözden Kaçırdığı Kalemler
- Hat koridoru nedeniyle parselin ikiye bölünmesi ve kalan kısımların birbirinden kopması
- Yüksek gövdeli ağaçların budanması ya da kesilmesi zorunluluğu
- Sulama, seracılık gibi belirli tarımsal kullanımların fiilen imkânsız hale gelmesi
- Direk yerlerine erişim için kullanılan geçitlerin yarattığı ek kısıt
- Kalan kısımda yapı yaklaşma mesafeleri nedeniyle doğan imar sınırlamaları
Kararın Ekindeki Güzergâh Krokisini Okumak
Bu tür kararlarda güzergâh, kroki ve listelerle belirlenir. Malikin öncelikle kendi parselinin koridorun neresinde kaldığını, hattın parselden kenarından mı yoksa ortasından mı geçtiğini tespit etmesi gerekir. Ortadan geçen bir hat, kenardan geçen hatla aynı ekonomik sonucu doğurmaz ve bu fark dosyaya açıkça yansıtılmalıdır. Krokinin okunmasında zorlanılıyorsa kadastro müdürlüğünden alınacak ölçekli belgeler işi kolaylaştırır.
El Atma Kamulaştırmadan Önce Başlarsa
Uygulamada bazen direk montajı ya da kablo çekimi, bedel süreci tamamlanmadan başlar. Böyle bir durumda taşınmazın el atma öncesi ve sonrasındaki halinin fotoğraf, tespit tutanağı ya da mahkemeden istenecek delil tespitiyle kayıt altına alınması, ilerideki taleplerin dayanağını oluşturur.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve dosyanızın koşullarına göre değişebilir. Hattın taşınmazınız üzerindeki etkisini net biçimde ortaya koymak için, güzergâh belgeleriyle birlikte hukuki bir inceleme yaptırmanızda yarar vardır.