Kota ve tarife kontenjanı uygulamaları, belirli eşyanın ithalatına miktar sınırı getiren ya da sınırlı bir miktar için indirimli vergi imkânı tanıyan araçlardır. 2005/4 sayılı Tebliğ ile şekillenen idare usulünde uyuşmazlıkların büyük bölümü, eşyanın niteliğinden değil; başvurunun zamanında, doğru mercie ve eksiksiz yapılıp yapılmadığından doğar. Bu rehber, ithalatçı şirketin tahsis sürecinde en çok zorlandığı noktaları ele alır.
Kota ile Tarife Kontenjanını Karıştırmayın
Kota, ithal edilebilecek miktarın üst sınırını belirler; sınır dolduğunda ithalat fiilen durur. Tarife kontenjanı ise ithalatı yasaklamaz, yalnızca belirlenen miktar için düşük vergi oranı uygulanmasını sağlar. Bu ayrım pratikte önemlidir: kontenjan dışı ithalat mümkün olduğu hâlde daha yüksek vergiyle yapılırken, kota dışı ithalatta eşya gümrükte kalabilir. Ticari sözleşmenizdeki teslim tarihi taahhüdünü verirken hangi rejimin uygulandığını baştan tespit etmek gerekir.
Başvuru Dosyasında En Sık Yaşanan Kayıplar
- Başvurunun ilan edilen dönem açıldıktan sonra değil, dönem içinde belirli bir günde toplanması ve geç başvurunun hiç değerlendirilmemesi
- Eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonunun hatalı yazılması; tek hanelik fark başvuruyu kapsam dışına çıkarabilir
- Geçmiş performans esaslı dağıtımda referans döneme ait beyanname ve fatura setinin ibraz edilememesi
- İmza yetkisi ve temsil belgelerinin güncel olmaması
Ret veya Eksik Tahsis Hâlinde İzlenecek Yol
Talebin reddi ya da talepten az miktarda tahsis, kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlemdir. Önce idareye başvurarak maddi hatanın düzeltilmesini istemek çoğu zaman en hızlı yoldur; ancak bu başvurunun idari yargıdaki dava süresini kendiliğinden durdurmadığı, İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde ayrıca değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Dava dilekçesinde, yalnızca ticari mağduriyet değil; dağıtım yönteminin kendi kurallarına aykırı uygulandığı, eşit durumdaki başvuruculara farklı işlem yapıldığı gibi hukuka aykırılık sebepleri somutlaştırılmalıdır.
Belge Alındıktan Sonraki Yükümlülükler
Tahsis belgesi süreli bir haktır ve kural olarak başkasına devredilemez. Süre içinde kullanılmayan miktar geri alınabileceği gibi, sonraki dönem başvurularında olumsuz sonuç da doğurabilir. Bu nedenle sevkiyat planı ile belge süresi tek takvimde eşleştirilmeli, akreditif ve navlun süreçleri buna göre kurgulanmalıdır.
Uyuşmazlık Öncesi Kısa Kontrol
- Tebliğ kapsamındaki eşya tanımı ile faturadaki tanım birebir örtüşüyor mu?
- Başvuru tarihi ve saati sistem kaydıyla belgelenebiliyor mu?
- Ret gerekçesi yazılı olarak tebliğ edildi mi, tebliğ tarihi kayıt altında mı?
- Alternatif olarak kontenjan dışı ithalatın maliyeti hesaplandı mı?
Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Her ithalat dosyasının eşya, dönem ve dağıtım yöntemi bakımından kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce güncel tebliğ metninin ve dosyanızın birlikte incelenmesi yerinde olur.