380 kV Gemlik-İzmit Enerji İletim Hattı Projesi kapsamında bazı taşınmazların TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 8901 sayılı Karar, uzun bir güzergâh boyunca çok sayıda parseli aynı anda etkileyen bir işlemdir. Hat kamulaştırmalarının ayırt edici yanı, mülkiyetin çoğu zaman malikte kalması, buna karşılık taşınmaz üzerinde kalıcı bir kullanım kısıtının doğmasıdır.
İrtifak Hakkı Kurulan Taşınmazda Ne Değişir?
Yüksek gerilim hattı geçen parselde direk yerleri için genellikle mülkiyet kamulaştırması yapılırken, iletkenlerin geçtiği koridor için irtifak hakkı tesis edilir. Tapuya işlenen bu hak, malikin taşınmazı kullanmaya devam etmesine izin verir; ancak koridor içinde yapılaşma, ağaçlandırma ve yükseklik yaratan faaliyetler bakımından kalıcı sınırlama getirir.
Değer Kaybının Hesabında Gözden Kaçan Kalemler
İrtifak bedeli hesaplanırken yalnızca koridorun yüzölçümü değil, kısıtlamanın taşınmazın bütününe yansıması da tartışılmalıdır. Uygulamada sıklıkla eksik değerlendirilen başlıklar şunlardır:
- İmar planı bulunan alanlarda hattın yapılaşma hakkını fiilen daraltması
- Tarım arazilerinde makineli tarım ve sulama düzeninin bozulması
- Meyve bahçelerinde belirli boy sınırına takılan ağaçların sökülmesi
- Koridor nedeniyle parselin ifraz ve satış kabiliyetinin azalması
Çok Sayıda Parselde Tebligat Sorunu
Güzergâh tipi projelerde en sık karşılaşılan hak kaybı, kararın malike ulaşmamasından kaynaklanır. Adres kaydı güncel olmayan, yurt dışında bulunan veya miras yoluyla intikal etmiş ancak tapuda intikali yapılmamış taşınmaklarda süreler malik farkında olmadan işlemeye başlayabilir. Bu nedenle güzergâh üzerinde taşınmazı bulunanların Resmî Gazete ilanını ve tapu kayıtlarını kendiliğinden takip etmesi gerekir.
Paylı ve Elbirliği Mülkiyetinde Usul
Hisseli taşınmazlarda her bir paydaşın konumu ayrı değerlendirilir. Bedel tespiti ve tescil davasında paydaşların tamamının taraf gösterilmesi gerekir; mirasçılar bakımından ise veraset ilamı ve intikal işlemleri tamamlanmadan bedelin tahsili gecikir. Paydaşlardan birinin kabul beyanı, diğerlerinin itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.
Uygulamalı Kontrol Adımları
- Ekli listede ada, parsel ve yüzölçümü bilgilerinin taşınmazınızla örtüştüğünü doğrulayın.
- Direk yeri ile koridor alanının ayrı ayrı gösterilip gösterilmediğini kontrol edin.
- Keşif öncesinde tarımsal üretim ve ağaç varlığını fotoğraf ve resmî kayıtla tespit ettirin.
- Bilirkişi raporuna itiraz süresini takvimleyin; süresinde yapılmayan itiraz raporu güçlendirir.
Metin genel nitelikte bilgi sunar. Hat güzergâhındaki her parselin konumu, imar durumu ve fiili kullanımı farklı sonuç doğurduğundan, kendi dosyanız için ayrı bir değerlendirme yapılmasında yarar vardır.