BİL-2 GES elektrik üretim tesisinin yapımı amacıyla Ankara ili Mamak ilçesi Odabaşı Mahallesindeki 216 ada 672 parsel numaralı taşınmazın Hazine adına tescil edilmek üzere acele kamulaştırılmasına ilişkin 9090 sayılı Karar, yenilenebilir enerji yatırımları ile mülkiyet hakkı arasındaki dengeyi gündeme getirir. Güneş enerjisi santralleri geniş alan gerektirdiğinden, bu tür kararlarda tartışma çoğu zaman alanın büyüklüğü ve konumu üzerinde yoğunlaşır.
Enerji yatırımlarında kamulaştırma yetkisi
Elektrik piyasası mevzuatı, üretim tesisi için gerekli taşınmazların kamulaştırılabilmesine imkân tanır ve bu talep düzenleyici kurum üzerinden yürütülür. Taşınmaz Hazine adına tescil edilir, kullanım hakkı ise yatırımcıya tahsis yoluyla verilir. Bu yapı, yatırımın kamusal bir amaca hizmet ettiği kabulüne dayanır.
Denetimde sorulacak sorular
- Tesis için gerekli alanın büyüklüğü, kurulu güç ve proje verileriyle uyumlu mu?
- Aynı amaca hizmet edebilecek, mülkiyeti kamuya ait alternatif alan var mı?
- Acelelik gerekçesi somut bir takvime dayanıyor mu?
- Taşınmazın mevcut kullanımı ile planlanan kullanım arasındaki fark ölçülü mü?
Malik için bedel yaklaşımı
Değerleme yapılırken parselin imar durumu, altyapı bağlantısı, eğimi ve yola cephesi belirleyicidir. Enerji yatırımı için seçilmiş olması tek başına taşınmazın değerini yükselten bir unsur olarak kabul edilmez; değerleme kural olarak kamulaştırmadan bağımsız objektif ölçütlerle yapılır. Buna karşılık taşınmazın mevcut fiili kullanımından elde edilen gelir belgelenirse bedele etkili olabilir.
Sürecin iki ayaklı yürüyüşü
- İdari yargıda kamulaştırma kararının hukuka uygunluğu tartışılır.
- Asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil dosyası yürür.
- İki dosyada da süreler ayrı işler; birinde yapılan başvuru diğerini etkilemez.
- Bilirkişi raporuna itiraz süresi kaçırıldığında bedel büyük ölçüde kesinleşir.
Komşu parsel sahiplerinin durumu
Kamulaştırma yalnızca listedeki parseli ilgilendirir; ancak tesisin kurulmasıyla komşu taşınmazlarda ulaşım, gölgelenme veya kullanım biçimine ilişkin sorunlar doğabilir. Bu tür talepler kamulaştırma dosyasının konusu değildir ve ayrı bir hukuki değerlendirme gerektirir. Şikâyetlerin oluş tarihinde yazılı olarak idareye iletilmesi, sonraki aşamalarda dayanak oluşturur.
Bu yazı genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır; parsel bilgileri, proje dosyası ve tebligat tarihleri incelenmeden bağlayıcı bir sonuç çıkarılmamalıdır.