9280 sayılı karar, Kırşehir'de kurulacak güneş enerjisi üretim tesisi için belirlenen taşınmazların acele kamulaştırılmasını konu alır. Enerji yatırımlarında çoğu zaman parselin bütünü değil bir şeridi ya da köşesi alınır. İşte bu kısmi kamulaştırma hali, malik açısından en çok gözden kaçan zarar kalemini doğurur: geriye kalan alanın eski verimiyle kullanılamaması.
Şerit halinde kamulaştırmanın yarattığı fiili sonuçlar
Bir tarlanın ortasından geçen hat veya yol, parseli iki bağımsız parçaya bölerek tarımsal makine kullanımını zorlaştırabilir; sulama hattının kesilmesi, kalan kısmın sulu arazi niteliğini fiilen kaybetmesine yol açabilir. Bu etkiler bedel dosyasında ayrıca dile getirilmediğinde, ödenen karşılık yalnızca alınan metrekareye karşılık gelir ve gerçek kayıp karşılanmamış olur.
Mülkiyet mi, irtifak mı kuruluyor
Tesis alanı için mülkiyetin devri, iletim hattı güzergâhı için ise genellikle irtifak kurulması söz konusu olabilir. İkisi arasındaki fark yalnızca hukuki nitelik değildir; irtifak kurulan alanda malikin kullanımı sürer ama sınırlanır. Bu sınırlamanın kapsamı, ileride ekim yapıp yapamayacağınızı ya da yapı izni alıp alamayacağınızı doğrudan etkilediğinden, tapuya işlenecek şerhin içeriği baştan incelenmelidir.
Artık alan iddiasının kurulması
Kalan kısmın ekonomik olarak kullanılamaz hale geldiği iddiası, teknik veriyle desteklenmelidir:
- Kamulaştırma öncesi ve sonrası parsel geometrisinin karşılaştırılması
- Makineli tarım için gerekli asgari genişlik ve dönüş alanı değerlendirmesi
- Sulama ve yol erişiminin kesilip kesilmediği
- Kalan parçanın bağımsız olarak tarımsal gelir üretip üretemeyeceği
Zamanlama ve yanlış merci riski
Kararın hukuka uygunluğuna yönelik itirazlar ile bedele yönelik talepler farklı yargı kollarında ele alınır. Kararın iptali istemi idari yargıda, bedelin belirlenmesi ise taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde gündeme gelir. Bu ayrım gözden kaçırıldığında dosya yanlış mercide açılır ve dava açma süresi bu arada işlemeye devam eder. Süre kaybını önlemenin en pratik yolu, tebliğ ve ilan tarihlerini tek bir takvimde tutmaktır.
Uygulama sırası
- Kamulaştırma krokisini parsel üzerine oturtarak kalan alanı ölçün.
- Mülkiyet ve irtifak alanlarını ayrı ayrı listeleyin.
- Kalan alandaki kullanım kaybını yazılı ve görsel olarak belgeleyin.
- Talep türüne göre doğru mercii ve süreyi baştan belirleyin.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Parselin şekli, mevcut ekim düzeni ve tesis yerleşimi sonucu belirgin biçimde değiştirdiğinden, kendi taşınmazınıza ilişkin değerlendirmeyi dosya belgeleri üzerinden yaptırmanız önerilir.