Bursa ilinin Karacabey ve Mudanya ilçeleri sınırlarında yer alan Kocaçay Deltası doğal sit alanının koruma statüsü yeniden değerlendirilmiş ve söz konusu alan 9379 sayılı Karar ile kesin korunacak hassas alan olarak tescil edilmiştir. Bu statü, doğal sit kademeleri içinde koruma düzeyi en yüksek olanıdır ve alandaki taşınmazların kullanım biçimini köklü şekilde değiştirir.
Statü Değişikliğinin Mülkiyete Etkisi
Tescil, mülkiyeti sona erdirmez; ancak taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini daraltır. Yapılaşma talepleri, mevcut yapıların tadilatı, tarımsal faaliyetin türü ve turizm amaçlı kullanım, koruma amaçlı imar planı ile ilke kararları çerçevesinde değerlendirilir. Uygulamada en çok, tescil öncesinde alınmış ruhsatların akıbeti ile devam eden inşaatların durumu tartışma konusu olur.
Karar Sonrası İlk Kontrol Listesi
- Taşınmazın tescil sınırı içinde mi yoksa etkileşim geçiş sahasında mı kaldığının haritadan teyidi
- Tapu kütüğüne koruma şerhinin işlenip işlenmediği
- Mevcut ruhsat, izin ve sözleşmelerin statüyle uyumu
- Sürdürülen tarımsal veya hayvancılık faaliyetinin izin rejimine tabi olup olmadığı
İtiraz ve Yargısal Denetim
Tescil işlemi bir idari işlemdir ve menfaati ihlal edilenler tarafından idari yargıda dava konusu edilebilir. Denetimde öne çıkan başlıklar, alanın bilimsel gerekçesinin yeterliliği, sınırların çizilmesinde ölçülülük ve statü değişikliğinin usulüne uygun kurul kararına dayanıp dayanmadığıdır. Sınır çizgisinin parseli fiilen kullanılamaz hâle getirdiği durumlarda, kısıtlamanın kamulaştırmasız el atma boyutuna ulaşıp ulaşmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Ölçülülük Tartışması ve Tazminat Boyutu
- Kısıtlamanın taşınmazdan beklenen makul kullanımı tümüyle ortadan kaldırıp kaldırmadığını belgelendirin.
- Statü öncesi ve sonrası kullanım imkânlarını karşılaştıran teknik rapor hazırlatın.
- Dava süresinin işlemin ilanı veya tebliğine göre başladığını dikkate alın.
- Plan aşamasında askı süresi içinde itiraz hakkınızı kullanın; bu itiraz sonraki dava için önemli bir dayanak oluşturur.
Burada yer alan değerlendirmeler genel çerçeveyi anlatır; koruma statüsü uyuşmazlıkları harita ve kurul kararlarının okunmasını gerektirdiğinden, parsel bazında ayrıntılı bir hukuki inceleme yaptırılması yerinde olur.