Demirli RES elektrik üretim tesisinin yapımı amacıyla Kırşehir ilinde bulunan bazı taşınmazların EPDK tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 9587 sayılı Karar bakımından, malikin en güçlü hukuki argümanı çoğu kez bedel değil, aceleliğin gerçekten var olup olmadığı sorusudur. Bu rehber, bu itirazın nasıl kurulacağını ele alır.
Acele kamulaştırma bir istisnadır
Olağan kamulaştırmada idare, mülkiyeti mahkeme kararıyla kazanana kadar taşınmaza el koyamaz. Acele usul ise bu sıralamayı tersine çevirdiği için istisnai niteliktedir ve ancak kanunda gösterilen hâllerde uygulanabilir. İstisnanın uygulanabilmesi, olağan usulün beklenmesinin projeyi anlamlı biçimde zora sokacağının somut olarak ortaya konmasına bağlıdır. Genel nitelikte ve her proje için tekrarlanabilir gerekçeler, yargısal denetimde en çok sorgulanan noktadır.
İptal davasında hangi sorular sorulur?
- Aceleliği gerektiren durum karar metninde ve dayanak belgelerde somut olarak açıklanmış mıdır?
- Projenin takvimi, olağan kamulaştırma usulünün uygulanmasına gerçekten engel midir?
- Kamu yararı kararı ile acele kamulaştırma kararı arasında geçen süre, aciliyet iddiasıyla tutarlı mıdır?
- Kamulaştırma kapsamına alınan alan, proje ihtiyacıyla orantılı mıdır?
Yürütmenin durdurulması neden erken istenmelidir?
El koyma gerçekleştikten ve arazide fiziki çalışma başladıktan sonra verilecek bir iptal kararının pratik sonucu sınırlı kalabilir; tarla düzlenmiş, ağaçlar sökülmüş, temel kazısı yapılmış olur. Bu nedenle iptal talebiyle birlikte yürütmenin durdurulması istemi, dava dilekçesinde ayrıntılı gerekçeyle ve telafisi güç zararı somutlaştırarak ileri sürülmelidir. Talebin soyut kalması, çoğu kez reddedilmesine yol açar.
Delil hazırlığı: fiili durumun tespiti
- Parselin mevcut hâlini tarihli fotoğraf, drone görüntüsü ve varsa uydu görüntüsü ile kayıt altına alın.
- Ekili ürün, ağaç sayısı, sulama tesisi ve yapıların tespitini bağımsız biçimde belgelendirin.
- Çiftçi kayıt sistemi, destekleme başvuruları ve ürün satış belgelerini toplayın.
- Gerekirse dava öncesi delil tespiti yoluna başvurarak fiili durumu resmî olarak sabitleyin.
Bedel hattını ihmal etmeyin
İptal davası açmış olmak, adli yargıdaki bedel tespiti ve tescil dosyasında pasif kalmayı haklı kılmaz. Rapora itiraz süresi kaçırıldığında, iptal talebi sonuçsuz kalırsa malik hem taşınmazını hem de gerçek bedele ulaşma imkânını kaybedebilir. İki dosyanın duruşma ve süre takvimini birlikte yönetmek, bu ikili riski azaltmanın tek yoludur.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; aceleliğe ilişkin değerlendirme her projede kendi belgeleri üzerinden yapıldığından, taşınmazınız kapsama alındıysa süre işlemeye başlamadan hukuki destek almanız önemlidir.