İdari işlemin iptali istemiyle açılacak davada iki soru diğer her şeyden önce gelir: süre ne zaman doldu ve hangi mahkeme yetkili. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun ekseninde yürüyen uyuşmazlıklarda bu iki başlıktaki hata, esasa hiç girilmeden dosyanın kapanmasına yol açar.
Sürenin Başladığı An
İdari yargıda genel dava açma süresi, idare mahkemelerinde altmış gündür. Ancak sürenin başlangıcı çoğu zaman sanıldığı gibi işlemin yapıldığı tarih değildir; kural olarak yazılı bildirimin ilgiliye ulaştığı günü izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Bu nedenle dosyanın ilk sayfasına konulması gereken belge tebligat parçasıdır. İlan yoluyla duyurulan işlemlerde ve özel kanunlarda başka süre öngörülen hâllerde hesap değişir; bu istisnaların gözden kaçırılması yaygın bir hatadır.
Süreyi Durduran ve Uzatan Hâller
- İşlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için üst makama başvurulması hâlinde işleyen sürenin durması.
- Başvuruya cevap verilmemesi durumunda kanunda öngörülen sürenin sonunda isteğin reddedilmiş sayılması.
- Görevli veya yetkili olmayan mercie süresinde yapılan başvurunun sonuçları.
- Adli tatilin süre sonuna denk gelmesi hâlinde uzayan gün hesabı.
Yetkili Mahkeme Nasıl Bulunur
İdari yargıda yetki kamu düzenindendir ve taraflar sözleşmeyle değiştiremez. Genel kural, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olmasıdır. Bunun yanında taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda taşınmazın bulunduğu yer, kamu görevlilerine ilişkin bazı işlemlerde görev yeri gibi özel yetki kuralları uygulanır. Merkezî bir idarenin ülke genelini kapsayan düzenlemesi ile yerel bir birimin tekil işlemi, aynı konuda olsa bile farklı mahkemeleri yetkili kılabilir.
Yanlış Mahkemeye Açılırsa Ne Olur
Yetkisizlik kararı verildiğinde dosya yetkili mahkemeye gönderilir; dava kendiliğinden düşmez. Buna karşılık geçen süre boyunca yürütmenin durdurulması istemi karara bağlanmaz, tebligat ve ara kararlar yeniden başlar. Yürütmesi hızla sonuç doğuran işlemlerde bu gecikme, davanın kazanılmasına rağmen fiili yararın kalmaması anlamına gelebilir.
İdareyle Görüşme mi, Dava mı
İdareyle yürütülen yazışmaların olumlu sonuçlanacağı beklentisiyle dava açmayı ertelemek, en sık rastlanan hak kaybı biçimidir. Doğru yaklaşım, görüşmeleri sürdürürken süreyi ayrı bir takvimde izlemek ve son güne yaklaşıldığında dava dilekçesini hazır tutmaktır. Dava açılmış olması, idareyle çözüm arayışını sona erdirmez.
Kapanış
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşlemin türü ve tebligat tarihi süre hesabını tümüyle değiştirebileceğinden, dosyanızın değerlendirilmesini bir hukukçuyla yapmanız yararınıza olur.