İdarenin bir eylem ya da işlemi nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi isteniyorsa, dosyanın iki ayağı birlikte sağlam kurulmalıdır: tam yargı davasının süresinde açılması ve zararın ölçülebilir biçimde ispatlanması. İYUK'un öngördüğü usul içinde, süresi kaçırılmış bir talep esası ne kadar güçlü olursa olsun incelenmez; belgelenmemiş bir zarar ise kabul edilse bile hükme dönüşmez.
Sürenin Başlangıcı: İşlem mi, Eylem mi?
Dava açma süresinin nasıl işleyeceği, zararın bir idari işlemden mi yoksa bir idari eylemden mi doğduğuna göre değişir. İşleme dayalı taleplerde süre kural olarak tebliğ ile başlar. Eyleme dayalı taleplerde ise önce idareye başvurulması gerekir ve süre bu başvuru ile şekillenir. Vergi uyuşmazlıklarında ise VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler için ayrı süreler ve ayrı görevli mahkemeler söz konusudur. Bu ayrım yapılmadan hesaplanan takvim, hak düşürücü sonuç doğurabilir.
Tebliğ Tarihini Belgelemek
- Tebligat zarfı ve üzerindeki şerh mutlaka saklanır
- Elektronik tebligat kullanılıyorsa okuma ve erişim kaydı alınır
- İşlemi sonradan öğrenme hâllerinde, öğrenmeyi gösteren yazışma dosyaya konur
- İdareye yapılan ön başvurunun kaydı ve varsa cevabı ayrıca korunur
Zararın Sayıya Dönüştürülmesi
Tam yargı davasının en çok zorlandığı nokta, zararın miktarının ortaya konmasıdır. Talep, "uğranılan zararın tazmini" gibi genel bir ifadeyle bırakıldığında, hem harç ve usul bakımından sorun doğar hem de inceleme yapılamaz. Bunun yerine zarar kalemleri ayrıştırılmalıdır: doğrudan yapılan harcamalar, gelir kaybı, kalıcı etki doğuran sonuçlar ve manevi zarar ayrı başlıklar altında gösterilir. Her kalemin arkasında fatura, ödeme dekontu, gelir belgesi veya sağlık kaydı bulunmalıdır.
İdari İşlemle Bağlantının Kurulması
Zarar belgelense bile, idarenin davranışıyla arasındaki nedensellik gösterilmezse talep karşılık bulmaz. Bu nedenle dilekçede olayın kronolojisi kurulmalı; idarenin hangi yükümlülüğü ne zaman yerine getirmediği ve bunun hangi sonucu doğurduğu adım adım anlatılmalıdır. Hizmetin geç, eksik ya da hiç işletilmediğine ilişkin kayıtlar, bu bağlantının en güçlü dayanağıdır.
Yürütmenin Durdurulması Talebinin Yeri
İşlemin uygulanması devam ederken zararın büyüyeceği hâllerde, yürütmenin durdurulması talebi ayrı ve gerekçeli biçimde yazılmalıdır. Bu talebin ana dilekçe içinde tek cümleye sıkıştırılması, telafisi güç zarar unsurunun değerlendirilmesini zorlaştırır. Talebin dayanağı somut sonuçlarla gösterildiğinde, inceleme daha isabetli yapılır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. İdari yargıda süreler işlem türüne göre farklılaştığından, kendi dosyanızda takvimi ve talep kalemlerini bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz gerekir.