İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın tazmini için açılan tam yargı davasında iki ayrı sınav vardır: davanın süresinde açılması ve zararın belgelerle gösterilmesi. İYUK'un dava sürelerine ilişkin düzenlemesi, vergisel uyuşmazlıklarda VUK ve tahsil aşamasında 6183 sayılı Kanun birlikte okunmadığında, esasa hiç girilmeden usulden ret ihtimali doğar. Bu rehber, süre haritası ile zarar dosyasının kurulmasına odaklanır.
İspat edilecek üç unsur
Tam yargı davasında sırasıyla idareye yüklenebilir bir işlem ya da eylemin varlığı, gerçekleşmiş ve belgelenebilir bir zarar ve bu ikisi arasındaki nedensellik bağı ortaya konur. Uygulamada dilekçelerin çoğu ilk unsuru ayrıntılı anlatıp üçüncü unsuru varsayım olarak bırakır. Oysa nedensellik bağı kurulmadığında, idarenin hizmet kusuru kabul edilse bile tazminat talebi karşılıksız kalabilir.
Süre: hangi tarih başlangıç sayılır?
- İşlemden doğan zararlarda kural, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren sürenin işlemeye başlamasıdır.
- İdari eylemlerde zararın ve eylemin öğrenilmesi ile birlikte önce idareye başvurulması gerekir; bu ön başvuru dava şartı niteliğindedir ve atlanması ret sebebidir.
- Vergi uyuşmazlıklarında otuz gün gibi kısa özel süreler uygulanır; genel süreye güvenerek hareket etmek hak kaybına yol açar.
- İptal davasıyla birlikte açılacak tam yargı talebi, ayrı takvim hesabı gerektirir.
Zararı belgeleyen dosya
- Maddi zarar kalemleri tek tek yazılır: onarım faturaları, gelir kaybını gösteren beyannameler, tedavi ve bakım giderleri.
- Zararın devam eden nitelikte olup olmadığı belirtilir; süregelen zararlarda bu husus dilekçede ayrıca açıklanır.
- Manevi tazminat talebi, olayın kişisel etkisini gösteren belgelerle desteklenir.
- Fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak açılan davalarda, ıslah aşamasının nasıl planlandığı baştan düşünülür.
Uzlaşma seçeneği ve dava kararı
Vergisel uyuşmazlıklarda mevzuatın öngördüğü uzlaşma müessesesi, dava açılmadan ya da belirli aşamalarda uyuşmazlığı sonlandırabilir; ancak uzlaşmanın sağlanması hâlinde aynı konuda dava yolunun kapanacağı unutulmamalıdır. Bu nedenle uzlaşma görüşmesine gidilmeden önce, iddianın hukuki gücü ile teklif edilen indirimin karşılaştırılması gerekir. İdareyle yapılan yazışmalarda verilen sözler tutanağa geçmediği sürece dayanak oluşturmaz.
İdari yargıda süreler hak düşürücüdür ve kaçırıldığında telafisi bulunmaz. Elinizdeki bildirimin tebliğ tarihini ve dosyanızın niteliğini bir hukuk profesyoneliyle teyit etmeniz, en başta atılması gereken adımdır.