İdarenin işlem veya eyleminden zarar gören kişi için ilk mesele tazminatın miktarı değil, sürenin doğru hesaplanmasıdır. Tam yargı davasında süre kaçırıldığında talep esastan hiç incelenmez. Bu rehber, İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun çerçevesinde 30 gün ve buna bağlı diğer sürelerin nasıl işlediğini ele alır.
Hangi Süre, Hangi Mahkemede?
Dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı bir süre gösterilmemişse Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Bu nedenle aynı olayın vergi boyutu ile idari boyutu farklı takvimlere tabi olabilir. Vergi ceza ihbarnamesine karşı açılacak dava ile aynı olaydan doğan tazminat talebi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
İdari Eylemden Doğan Zararlarda Başlangıç
- Zarar bir idari eylemden doğuyorsa önce ilgili idareye başvurulması gerekir.
- Bu başvuru, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılır.
- İdare talebi kısmen veya tamamen reddederse dava açma süresi bu tarihten itibaren işler.
- İdare cevap vermezse, kanunda öngörülen bekleme süresinin sonunda talep reddedilmiş sayılır.
- Zararın kapsamı sonradan genişlerse ıslah imkânı gözetilir.
Üst Makama Başvurunun Etkisi
- İdari işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için üst makama başvurulabilir
- Bu başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur
- İsteğin reddi hâlinde durmuş olan süre kaldığı yerden işlemeye devam eder
- Başvurunun hangi tarihte yapıldığı kayıt altına alınmalıdır
- Ödeme emrine karşı 6183 kapsamındaki itirazın kendi kısa süresi ayrıca gözetilir
Zararın ve Nedenselliğin İspatı
Tam yargı davasında yalnızca işlemin hukuka aykırılığı değil, zararın varlığı ve idari faaliyetle arasındaki nedensellik bağı da ortaya konmalıdır. Bu nedenle fatura, keşif ve bilirkişi raporları, sağlık kayıtları ve gelir kaybını gösteren belgeler dava dilekçesiyle birlikte sunulmalıdır. Tazminat kalemleri maddi ve manevi olarak ayrı ayrı, hesaplama yöntemi gösterilerek talep edilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirmedir; işlemin niteliği, tebligatın yapılış biçimi ve özel kanun hükümleri süre hesabını değiştirebilir. Tebligatı aldığınız gün süreyi hesaplatmanız, sonradan telafisi olmayan kayıpların önüne geçer.