İdari yargıda esasa ilişkin en güçlü iddia bile, süre geçtikten sonra sunulduğunda incelenmez. Tam yargı davalarında süre hesabı ise tek bir kurala değil, zararın kaynağına ve başvuru yolunun kullanılıp kullanılmadığına bağlıdır.
Hangi Sürenin İşlediğini Belirleyen Üç Soru
İdari Yargılama Usulü Kanunu bakımından ilk olarak şu üç soru yanıtlanmalıdır: uyuşmazlık idare mahkemesinin mi vergi mahkemesinin mi görev alanındadır, zarar bir idari işlemden mi yoksa idari eylemden mi doğmuştur, tebligat usulüne uygun yapılmış mıdır? Vergi mahkemelerinde dava açma süresi otuz gün, idare mahkemelerinde altmış gündür. Aynı olayda hem vergi hem idare mahkemesini ilgilendiren yönler bulunabildiğinden, dosya en baştan bu ayrıma göre kurulmalıdır.
İşlemden Doğan Zarar ile Eylemden Doğan Zarar
Bir idari işlem nedeniyle zarara uğranmışsa süre, işlemin tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren işler. İdari eylemden doğan zararlarda ise önce idareye başvurulması gerekir; başvuru, eylemin ve zararın öğrenilmesinden itibaren belirli bir süre içinde ve her hâlde eylem tarihinden itibaren daha uzun bir azami süre içinde yapılmalıdır. Bu iki tarihin dosyada ayrı ayrı gösterilmesi, süre itirazlarını büyük ölçüde karşılar.
Üst Makama Başvuru Süreyi Nasıl Etkiler
İşlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için üst makama ya da işlemi yapan makama başvurulması, dava süresini durdurur. Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve durmuş olan süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Uygulamada en sık görülen hata, cevap beklerken bu otuz günlük eşiğin gözden kaçırılmasıdır. Başvuru tarihi ile otuzuncu gün, dosyanın takvim tablosunda ayrı satır olarak tutulmalıdır.
Zarar Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
- Maddi zarar: belge ve hesapla desteklenen fiili kayıp ve yoksun kalınan kazanç
- Manevi zarar: olayın niteliği ve süresiyle bağlantılı somut anlatım
- Faiz talebinin başlangıç tarihi ve türü
- Zararın idarenin hizmet kusuru ya da kusursuz sorumluluğu ile bağı
Islah ve Yeniden Değerlendirme
Yargılama sırasında zararın gerçek tutarı ortaya çıktığında talebin artırılması gündeme gelebilir. Bu imkanın hangi aşamada kullanılabileceği baştan planlanmalı; bilirkişi incelemesi öngörülüyorsa talep bu ihtimale göre kurulmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel bir çerçeve çizer. Süre hesabı dosyaya göre değiştiğinden, tebligatı aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız hak kaybını önleyecektir.