İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davasında, uyuşmazlığın esasından çok süre ve usul kuralları belirleyici olur. İYUK ile VUK ekseninde bakıldığında, dava süresinin kaç gün olduğu davanın türüne ve görevli mahkemeye göre değişir. Bu rehber, süre hatası nedeniyle esasa girilmeden ret kararı alınmasını önlemeye odaklanır.
İptal ve Tam Yargı Ayrımının Süreye Etkisi
Bir idari işlem hem iptali hem de doğurduğu zararın tazmini bakımından dava konusu edilebilir. İşlem iptal davasıyla birlikte veya iptal kararından sonra tazminat istenmesi mümkündür; ancak bu tercih sürelerin nasıl hesaplanacağını doğrudan etkiler. Dosyanın başında hangi yolun seçildiğinin netleştirilmesi gerekir.
Otuz Gün ile Altmış Günü Karıştırmamak
İdari yargıda dava açma süresi kural olarak altmış gün iken, vergi mahkemelerinde görülecek uyuşmazlıklarda süre otuz gündür. Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerden doğan tam yargı taleplerinde bu kısa süre gözden kaçtığında hak kaybı kaçınılmaz olur. Tebliğ tarihi, sürenin son günü ve varsa adli tatil etkisi tek bir tabloya yazılmalıdır.
İdari Eylemlerde Ön Başvuru Zorunluluğu
- İdari eylemden doğan zararlarda, doğrudan dava açılmadan önce idareye başvurulması aranır.
- Bu başvuru, eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır.
- İdarenin cevap vermemesi hâlinde isteğin reddedilmiş sayılacağı tarih ayrıca hesaplanmalıdır.
- Yanlış mercie yapılan başvurularda idari merci tecavüzü hükümleri gündeme gelir; dilekçenin akıbeti izlenmelidir.
Dilekçe Verilmeden Önce Kontrol Listesi
- Zararın kalemleri maddi ve manevi olarak ayrıştırılıp hesaplandı mı?
- İdari işlemin tebliğ tarihini gösteren belge dosyaya kondu mu?
- Ön başvuru yapıldıysa kayıt tarihi ve idarenin cevabı ekte mi?
- Görevli ve yetkili mahkeme, işlemin türü ve zararın doğduğu yer birlikte değerlendirilerek belirlendi mi?
- Islah ihtimali düşünülerek tazminat tutarı gerçekçi biçimde kuruldu mu?
Yürütmenin Durdurulması Talebini Atlamayın
Zararın büyümesini önleyecek bir işlem söz konusuysa yürütmenin durdurulması talebi dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülmelidir. Bu talep için telafisi güç zararın ve hukuka aykırılığın somut biçimde açıklanması, soyut ifadelerden kaçınılması beklenir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; idari uyuşmazlıklarda süre hesabı tebligat ayrıntılarına göre değişebilir. Elinizdeki işlemin tarihini ve niteliğini bir uzmana kontrol ettirmeden dilekçe vermemeniz yerinde olur.