Tam yargı davası, idarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesini amaçlar. İYUK ekseninde yürüyen bu davalarda dosyaların önemli bir bölümü esasa girilmeden; süre, ehliyet veya idari merci tecavüzü gibi usul nedenleriyle sonuçlanır. Zararın gerçekliği tartışmasız olsa bile, takvim ve başvuru sırası hatalıysa talep karşılıksız kalabilir.
Süre Nereden Başlar?
Genel dava açma süresi olan altmış günün başlangıcı, uyuşmazlığın türüne göre değişir. İdari işlemden doğan zararlarda işlemin yazılı bildirimi esas alınırken, idari eylemden doğan zararlarda önce idareye başvurulması ve bu başvuruya verilen cevaba göre dava süresinin hesaplanması gerekir. Zararın miktarının sonradan netleşmesi hâlinde de başlangıç anı ayrıca değerlendirilir.
Takvimde ayrı ayrı işaretlenecek tarihler
- İşlemin tebliğ edildiği tarih
- Zararın öğrenildiği ve kapsamının belirlendiği tarih
- İdareye yapılan başvuru tarihi ve cevabın geldiği tarih
- Cevap verilmemesi hâlinde zımni ret sayılacak tarih
İptal Davası mı, Tam Yargı mı, İkisi Birden mi?
Bir idari işlem hem hukuka aykırılığı nedeniyle iptal edilebilir hem de doğurduğu zarar nedeniyle tazminat konusu olabilir. Talebin yalnızca tazminata indirgenmesi, işlemin hukuka aykırılığının tartışılmaması sonucunu doğurabilir. Buna karşılık her iki talebin birlikte ileri sürülmesi, zararın işlemle bağını kurmayı kolaylaştırır. Seçim, dosyadaki delil durumuna göre yapılmalıdır.
Zararı Rakama Dönüştüren Delil Seti
Tam yargı davasında en sık görülen eksiklik, zararın "ağır" olduğunun anlatılması ama hesaplanabilir biçimde gösterilmemesidir. Talep edilen tutarın arkasında belge olmalıdır:
- Maddi zarar kalemleri fatura, ödeme belgesi ve kayıtlarla ayrıştırılır.
- Gelir kaybı iddiası varsa kayıtlı gelir belgeleriyle desteklenir.
- Zarar ile idari işlem veya eylem arasındaki nedensellik bağı ayrı bir başlıkta açıklanır.
- Teknik değerlendirme gerektiren hususlar için keşif ve bilirkişi talebi gerekçelendirilir.
- Manevi tazminat isteniyorsa dayanağı olgusal olarak somutlaştırılır.
Talep Sonucunun Yazımı ve Sonraki Aşama
Dava dilekçesinde talep edilen tutarın nasıl belirlendiği açıklanmalı, faiz başlangıcı ayrıca gösterilmelidir. Yargılama sırasında bilirkişi raporuyla zararın daha yüksek olduğu anlaşılırsa, usul kurallarının izin verdiği ölçüde talebin artırılması gündeme gelir; bu ihtimal baştan öngörülmezse hak kaybı doğabilir. Yürütmenin durdurulması talebi ise yalnızca ilgili işlemin sonuçlarını askıya almaya yönelik olup tazminat talebinin yerini tutmaz.
İdari yargıda dosyalar kural olarak yazılı delil üzerinden ilerlediğinden, duruşmada anlatılacak hususların dilekçe aşamasında yazıya dökülmüş olması gerekir.
Bu içerik genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır; idarenin türü, işlemin niteliği ve tebligat tarihleri sonucu doğrudan etkiler. Süreler kısa olduğundan, zarar doğduğunu düşündüğünüz anda hukuki değerlendirme almanız önerilir.