Bir idari işlem ya da eylem nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi isteniyorsa, dosyanın kaderini çoğu zaman ilk yapılan tarih tespiti belirler. Tam yargı davasında asıl tartışma miktar üzerinde gibi görünse de, uygulamada dosyaların kayda değer bir bölümü esasa girilmeden süre yönünden kapanır. Aşağıda, altmış günlük dava açma süresinin nasıl okunması gerektiği ve tebligatın geç ulaşmasının hangi noktada telafi edilebileceği adım adım ele alınmaktadır.
Süreyi başlatan tarih hangisidir
İYUK bakımından belirleyici olan zararın hissedildiği an değil, işlemin ilgiliye yazılı biçimde bildirildiği tarihtir. Bu nedenle dosya açılırken üç tarih ayrı ayrı kayda geçirilmelidir: işlemin tesis tarihi, tebliğ tarihi ve fiilen öğrenme tarihi. İşlem ilan yoluyla duyurulmuşsa ilan tarihi de eklenir. Bu tarihler birbirine karıştığında dilekçede savunulan süre başlangıcı ile dosyadaki belgeler çelişir; karşı taraf ilk savunmasında bu çelişkiyi kullanır.
İdareye ön başvuru basamağını atlamayın
İdari eylemden doğan zararlarda süreç, doğrudan mahkemeye gitmekle değil, idareye yazılı başvuruyla başlar. Başvuru dilekçesinde talep açık ve bölünmüş biçimde yazılmalı; maddi zarar, manevi zarar ve varsa yoksun kalınan kazanç ayrı kalemler halinde gösterilmelidir. İdarenin hiç cevap vermemesi de bir sonuçtur ve kendi süresini işletir. Başvurunun kayda giriş tarihini gösteren evrak dosyanın en kritik belgesidir; elden verilen dilekçelerde havale kaşesi mutlaka alınmalıdır.
Tebligat geç ulaştığında izlenecek yol
Tebligatın adrese geç ulaşması ya da eski adrese yapılması tek başına süreyi durdurmaz; buna karşılık usulüne aykırı bir tebligat, sürenin hiç işlememesi sonucunu doğurabilir. Bu iddiayı ileri sürecek kişinin elinde somut veri bulunmalıdır: adres kayıt sistemi çıktısı, taşınma belgesi, işyeri kapanış kaydı veya mazbatadaki imza ile şerh arasındaki tutarsızlık. Mazbatanın okunaklı bir örneği alınmadan bu tartışma yürütülemez.
Mazbatada kontrol edilecek noktalar
- Tebliğin kime yapıldığı ve bu kişinin muhatapla ilişkisi
- Adreste bulunmama halinde yapılan araştırmanın şerhe geçirilip geçirilmediği
- Haber kağıdının bırakıldığı yer ve tarih
- İmza ile isim yazımı arasındaki uyum
Talep edilen miktarın kurulması
Tam yargı davasında istenen tutarın dayanağı gösterilmelidir. Fatura, ödeme dekontu, tedavi gideri belgesi, kazanç kaybını gösteren bordro veya defter kaydı kalem kalem eşleştirilir. Miktarın başlangıçta tam belirlenemediği hallerde dilekçede artırım imkanının saklı tutulması ve bilirkişi incelemesi talebinin gerekçelendirilmesi yerinde olur. Faizin türü ve başlangıç tarihi de baştan yazılmalıdır; sonradan eklenen faiz talepleri ayrı bir usul tartışması doğurur.
Kapanış
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; her dosyanın tarih dizisi ve belge yapısı farklıdır. Sürenin kaçırılıp kaçırılmadığı ancak tebliğ evrakı ile idari yazışmanın birlikte incelenmesiyle söylenebilir. Bu nedenle dosyanızı bir hukukçuya inceletmeden süre yorumu yapmamanız önerilir.