İdarenin bir eylem veya işlemi nedeniyle kişisel zarara uğrayan kişi, iptal davasından farklı olarak doğrudan tazminat amaçlı tam yargı davası açabilir. İYUK ekseninde bu dava, idari yargının zarar tazminine yönelen ayağıdır.
Tam Yargı ile İptal Davasının Ayrımı
İptal davası işlemin hukuka aykırılığını ve kaldırılmasını hedeflerken, tam yargı davası uğranılan maddi ve manevi zararın giderilmesini amaçlar. Kişi dilerse ikisini birlikte açabilir; işlemin iptalini istemeden doğrudan tazminat da talep edebilir. Hangi yolun seçileceği, zararın niteliğine ve işlemin hâlâ yürürlükte olup olmamasına göre belirlenir.
Sürenin Başlangıcı ve Ön Başvuru
Dava süresi kural olarak yazılı bildirim tarihinden itibaren işler. İdari eylemlerden doğan zararlarda ise dava açmadan önce idareye başvuru zorunluluğu bulunabilir; bu ön başvurunun reddi veya zımnen reddi üzerine süre yeniden şekillenir. Ön başvuru basamağının atlanması, davanın süre veya usul yönünden reddine yol açabilir.
- Zararın ve idareyle nedensellik bağının belirlenmesi
- Gerekiyorsa idareye yazılı ön başvuru yapılması
- Ret veya zımni ret sonrası dava süresinin hesaplanması
- Zarar kalemlerinin belge ve bilirkişiye elverişli biçimde ortaya konması
Kusur ve Nedensellik
Tam yargı davasında idarenin hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluğu tartışılır. Davacının, zarar ile idari faaliyet arasındaki nedensellik bağını ve zararın miktarını ortaya koyması beklenir. VUK ve 6183 kapsamındaki mali işlemlerde ise zararın kaynağı çoğunlukla tahakkuk veya tahsil işlemi olur; bu durumda ödeme belgeleri ve tebliğ tarihleri dosyanın omurgasını oluşturur.
Yürütmenin Durdurulması Talebi
İşlemin uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenebilir. Bu talebin gerekçelendirilmesi, salt işlemin hukuka aykırılığına değil, doğacak somut zararın niteliğine de dayanmalıdır.
Buradaki açıklamalar geneldir. Sürelerin ve ön başvuru koşullarının işleme göre farklılaşması nedeniyle, idari yargı sürecine girmeden önce dosyanızı bir uzmana inceletmeniz önerilir.