İdari işlem veya idari eylemden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davası, esasa hiç girilmeden yalnızca süre ve usul nedeniyle reddedilebilen bir dava türüdür. Aşağıdaki rehber, İYUK çerçevesinde dava takviminin nasıl kurulacağını ve usule aykırı işlem riskinin hangi aşamalarda büyüdüğünü ele alır.
Süreyi Başlatan Anı Doğru Belirlemek
İdari yargıda dava açma süresi kural olarak yazılı bildirimin tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren işler. Uygulamada en sık yapılan hata, tebliğ tarihi yerine işlemin tesis edildiği günün ya da evrakın kuruma ulaştığı günün esas alınmasıdır. İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür; ancak özel kanunlarda farklı süreler öngörülebildiğinden, işlemin dayanağı olan mevzuat her dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.
İşlem mi Eylem mi: Ayrım Dosyanın Yönünü Değiştirir
Zarar bir idari işlemden doğuyorsa tam yargı davası doğrudan açılabilir ya da iptal davasıyla birlikte yürütülebilir. Zarar bir idari eylemden kaynaklanıyorsa, dava açılmadan önce ilgili idareye başvurulması gerekir; bu ön başvuru dava şartı niteliğindedir ve atlanması hâlinde dosya esas incelenmeden reddedilir. Eylemin öğrenildiği tarih ile zararın ortaya çıktığı tarih farklıysa, her iki tarih de ayrı ayrı belgelenmelidir.
Tazminat Kalemlerini Ölçülebilir Kurmak
- Maddi zarar kalemleri belge bazında ayrıştırılmalı: fatura, ödeme dekontu, teknik rapor
- Manevi tazminat talebi, olayla nedensellik bağı kurularak gerekçelendirilmeli
- Faiz türü ve faizin işlemeye başlayacağı tarih dilekçede açıkça gösterilmeli
- Islah ihtimali düşünülerek dava değeri baştan planlanmalı
- 6183 kapsamındaki takip işlemleri zararı büyütüyorsa ayrı başlıkta ele alınmalı
Usule Aykırı İşlem Riski Nerede Büyür
- Husumetin yanlış idareye yöneltilmesi ve düzeltmenin geç fark edilmesi
- Ön başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması
- Dilekçe ret kararı sonrasında yenileme süresinin kaçırılması
- Harç ve posta avansı eksikliğinin verilen sürede tamamlanmaması
- Yürütmenin durdurulması talebinin somut gerekçeden yoksun bırakılması
Takvimi Tek Sayfada Tutmak
Süre planı dağınık notlarda değil tek bir çizelgede tutulmalıdır: tebliğ tarihi, ön başvuru tarihi, idarenin cevap veya zımni ret tarihi, dava açma son günü ve ara kontrol tarihleri. Zımni ret hâlinde sürenin nasıl işlediği ayrıca not edilmeli, idarenin geç gelen cevabının yeni bir süre doğurup doğurmadığı değerlendirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; her dosyanın kendi evrakı sonucu değiştirebilir. Tam yargı davasında süre hesabı yapılmadan önce tebligat evrakının bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.