Tam yargı davası, idarenin işlem veya eyleminden doğan zararın parasal olarak giderilmesini amaçlar. İptal davasından farkı şudur: burada tartışma yalnızca hukuka aykırılık üzerinde değil, aynı zamanda zarar, illiyet bağı ve miktar üzerinde yürür. Bu rehber, İYUK usulünde tam yargı dosyasının nasıl kurulacağını ve usule aykırı bir adımın dosyayı esasa girmeden nasıl bitirebileceğini anlatır.
Üç Tarihi Baştan Ayırın
Uygulamada en sık yaşanan sorun, sürenin hangi günden işlemeye başladığının dosyada hiç yazılmamış olmasıdır. İdari işlemden doğan zararlarda süre kural olarak işlemin yazılı bildirimine bağlanır; idari eylemlerden doğan zararlarda ise eylemin ve zararın öğrenilmesi ile başlayan ön başvuru mekanizması devreye girer. Bu yüzden dosyanın ilk sayfasına üç tarih ayrı ayrı yazılmalıdır: eylemin veya işlemin tarihi, zararın fiilen ortaya çıktığı tarih ve ilgilinin öğrenme tarihi. Bu üç tarih birbirine karıştığında altmış günlük genel dava süresi yanlış hesaplanır.
Ön Başvuru Basamağını Atlamak
İdari eylemlerden doğan zararlarda, doğrudan mahkemeye gitmeden önce ilgili idareye başvurulması gerekir. Bu basamak atlandığında dava esastan incelenmeden reddedilebilir. Ayrıca başvurunun hangi idareye yapıldığı da önemlidir: zararı doğuran hizmeti yürüten idare ile ödeme yapan idare farklı olabilir ve yanlış muhataba yapılan başvuru süreyi kurtarmayabilir. Başvuru dilekçesinin tebliğ edildiğini gösteren belge mutlaka saklanmalıdır.
Zarar Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
Tam yargı davasında talep, hesaplanabilir kalemlere bölünmediğinde bilirkişi incelemesi de sonuç vermez. Dosyada şu ayrım net olmalıdır:
- Fiilen yapılan harcamalar ve bunları gösteren belgeler
- Kazanç kaybı ve dayandığı gelir kayıtları
- Malvarlığında kalıcı azalma yaratan kalemler
- Manevi zarara ilişkin somut olgular
- Faizin hangi tarihten talep edildiği
Usule Aykırı İşlem Nereden Çıkar
Vergilendirme veya kamu alacağı ile bağlantılı tam yargı taleplerinde VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler ayrı bir usul zinciri yaratır. Tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsil aşamalarından hangisinin sakat olduğu belirlenmeden yazılan dilekçe, hem yargı yolu hem husumet yönünden hatalı olabilir. Tebligatın usulüne uygun yapılmadığı iddiası ileri sürülecekse, tebliğ mazbatasındaki imza, adres ve tarih bilgisi baştan incelenmelidir.
Karardan Sonrası İçin Plan
Ret kararı ihtimali dosya kurulurken düşünülmelidir. Kanun yoluna başvuru süresi, ilk derece kararının tebliğinden itibaren işlediği için karar beklenirken hazırlanan bir gerekçe taslağı zaman kazandırır. Islah veya ek talep ihtiyacı doğabileceği de baştan öngörülmelidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi belgeleri sonucu değiştirebilir. Zarar ve süre hesabı somut olaya göre yapılması gereken teknik bir iş olduğundan, dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.