İdarenin eylem veya işleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davası, iptal davasından hem yetki hem de ispat mantığı bakımından ayrılır. Dilekçe yazılmadan önce zararın kaynağının doğru sınıflandırılması, dosyanın hangi mahkemeye gideceğini de belirler.
Yetkiyi Belirleyen Ölçüt
İYUK, tam yargı davalarında yetkiyi tek bir kurala bağlamaz. Zarar bir idari uyuşmazlıktan doğuyorsa o uyuşmazlığı çözmeye yetkili mahkeme, bir hizmetin yürütülmesinden doğuyorsa hizmetin görüldüğü yer, bunların dışındaki hâllerde ise davacının bulunduğu yer ölçüt alınır. Zararın kaynağı dilekçede açıkça tanımlanmadığında, mahkeme yetki yönünden inceleme yapamaz ve dosya gecikir.
Ön Başvuru Şartını Atlamamak
İdari eylemden doğan zararlarda dava açılmadan önce idareye başvurulması gerekir. Bu başvurunun tarihi, içeriği ve idarenin yanıtı süre zincirinin ilk halkasıdır. Başvuru dilekçesinde talep edilen tutarın ve dayanağının gösterilmesi, sonraki aşamada talebin genişletilmesi tartışmalarını da azaltır.
Duruşma Talebi Ne Zaman Sonuç Doğurur
İdari yargıda yazılı yargılama usulü esastır; duruşma, kanunda öngörülen koşullar gerçekleştiğinde ve taraflardan birinin talebi hâlinde gündeme gelir. Talebin dava dilekçesinde ya da savunmaya cevap aşamasında açıkça yazılması gerekir. Duruşma, dosyadaki teknik tartışmanın sözlü olarak açıklanmasına imkân verdiği için özellikle bilirkişi raporuna itiraz edilen dosyalarda değerlidir.
Zararın Miktarını İspatlamak
- Zararın doğduğu tarihi gösteren resmî kayıt veya tutanak
- Gider kalemlerini belgeleyen fatura, rapor ve ödeme kayıtları
- Kazanç kaybı iddiasında düzenli gelir durumunu ortaya koyan belgeler
- İdari eylem ile zarar arasındaki nedensellik bağını kuran teknik değerlendirme
Tam yargı davalarında en sık karşılaşılan eksiklik, zararın varlığının kabul edilmesine rağmen miktarının ispat edilememesidir. Bu nedenle belge toplama işi dava açıldıktan sonraya bırakılmamalıdır.
Vergi Uyuşmazlıklarına Özgü Ayrım
Uyuşmazlık VUK veya 6183 sayılı Kanun uygulamasından kaynaklanıyorsa dosya vergi mahkemesinde görülür ve tarhiyata karşı dava ile ödeme emrine karşı dava farklı iddia setleri gerektirir. Hangi işleme karşı dava açıldığının dilekçede net biçimde belirtilmesi, görev tartışmasını baştan önler.
Bu açıklamalar genel niteliktedir. Zararın kaynağı, idarenin konumu ve işlemin türü sonucu etkileyeceğinden, süre işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.