Tam yargı davası, bir idari işlem veya eylemden doğan zararın giderilmesini amaçlar ve iptal davasından farklı olarak doğrudan tazminata yöneliktir. İYUK çerçevesinde açılacak bu davada süre, mercii ve duruşma talebi başlangıçta doğru kurgulanmazsa esas incelemeye geçilmeden dava reddedilebilir.
İptal ile Tam Yargının Farkı
Aynı işleme karşı hem iptal hem tam yargı davası açılabilir; ikisi birlikte veya ardışık olarak yürütülebilir. Zarar henüz kesinleşmemişse önce iptal, işlemin uygulanmasıyla zarar doğduğunda tam yargı yolu gündeme gelir. Bu ayrımın kaçırılması, tazminat talebinin süre yönünden reddine yol açabilir.
Dava Açma Süresi ve Başvuru Şartı
İYUK, işlemin tebliğinden itibaren işleyen bir dava açma süresi öngörür. Bazı hallerde önce idareye başvuru yapılması dava şartıdır; bu ön başvuru süreyi durdurur veya yeniden başlatır. Vergi uyuşmazlıklarında VUK ve tahsil aşamasında 6183 sayılı Kanun ayrı süreler getirdiğinden, uyuşmazlığın hangi aşamada olduğu net belirlenmelidir.
Duruşma Talebini Zamanında Yapmak
İdari yargıda yargılama kural olarak dosya üzerinden yürür. Tarafın duruşma yapılmasını istemesi halinde bu talep dava dilekçesinde veya cevap aşamasında açıkça belirtilmelidir. Sonradan yapılan talepler değerlendirilmeyebilir; bu nedenle duruşma isteği başından planlanmalıdır.
Zararın İspatı ve İlliyet Bağı
- İdarenin kusuru veya kusursuz sorumluluğu hukuki temeli ayrı ayrı gösterilmelidir.
- Zarar miktarı belgeyle ortaya konmalı, gerekiyorsa bilirkişi incelemesi talep edilmelidir.
- İşlem ile zarar arasındaki illiyet bağı somut olarak açıklanmalıdır.
Yürütmenin Durdurulması
Telafisi güç zarar doğuran işlemlerde yürütmenin durdurulması istenebilir. Bu talep, tam yargı davasının seyrini de etkileyeceğinden, dilekçede gerekçeleriyle birlikte ileri sürülmesi önemlidir.
İdari yargıda süreler ve ön başvuru şartları uyuşmazlık türüne göre değişir. Somut işlemin niteliğine göre doğru yolun seçilmesi için sürecin başında hukuki destek almak, telafisi zor kayıpları önlemeye yardımcı olur.