İdarenin bir işlemi ya da eylemi kişiye maddi veya manevi zarar verdiğinde, bu zararın giderilmesi tam yargı davasıyla istenir. İptal davasından farklı olarak burada amaç bir işlemi ortadan kaldırmak değil, uğranan zararı tazmin ettirmektir. Bu rehber, tam yargı davasının kurulmasını ve süre boyutunu ele alır.
İptal Davasıyla Farkı
İptal davası hukuka aykırı işlemin geri alınmasını hedeflerken, tam yargı davası doğrudan tazminat talebidir. İYUK düzenlemeleri, kimi durumda iki davanın birlikte açılmasına da imkân tanır. Zararın kaynağı bir işlemse önce iptal, ardından tazminat yolu; bir eylemse doğrudan tam yargı yolu gündeme gelebilir.
Altmış Günlük Süre
İdari yargıda dava açma süresi kural olarak altmış gündür ve bu süre, işlemin yazılı bildirimi ya da öğrenme anıyla başlar. Eylemden doğan zararlarda ise önce idareye başvurulması ve bu başvurunun sonucuna göre sürenin işlemesi söz konusudur. Sürelerin kaçırılması, haklı bir talebin dahi esasa girilmeden reddine yol açar.
Zararı ve Nedensellik Bağını Kanıtlamak
Tam yargı davasında yalnızca zararın varlığı değil, bu zarar ile idarenin davranışı arasındaki nedensellik bağı da gösterilmelidir. Sağlık kayıtları, ekspertiz, fatura ve resmî yazışmalar zararın miktarını belgeler. Talep edilen tutarın ölçülebilir biçimde ve kalem kalem açıklanması önemlidir.
Vergi Boyutu Olan Uyuşmazlıklar
Zarar bir vergilendirme işleminden doğuyorsa VUK ve kamu alacaklarının tahsilini düzenleyen 6183 sayılı kanunun çerçevesi de gözetilmelidir. Tahakkuk, tebliğ ve ödeme aşamalarının doğru izlenmesi, hem sürenin hesabı hem de talebin dayanağı bakımından belirleyicidir.
- Zararın kaynağının işlem mi eylem mi olduğunu belirleyin.
- Altmış günlük süreyi bildirim veya öğrenme tarihinden hesaplayın.
- Zarar ile idari davranış arasındaki bağı belgeleyin.
- Tazminat kalemlerini ölçülebilir biçimde yazın.
İdari uyuşmazlıklar işlemin türüne ve zararın niteliğine göre farklılaştığından, buradaki açıklamalar genel bilgilendirmedir. Süre baskısı yüksek olduğundan, zararı öğrendiğiniz anda bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız yerinde olur.