Tam yargı davası, idari işlem veya eylemden doğan zararın giderilmesini konu alır ve iptal davasından farklı olarak tartışmanın merkezinde hukuka aykırılık kadar zararın miktarı da bulunur. İYUK çerçevesinde yürüyen bu davalarda yazılı yargılama esastır; duruşma ise sınırlı ve bu nedenle iyi hazırlanması gereken bir fırsattır. Vergi kaynaklı uyuşmazlıklarda VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki tahsil işlemleri de aynı dosyanın arka planında yer alabilir.
Duruşmanın Dosyadaki İşlevi
Yazılı aşamada dilekçeler teati edildikten sonra duruşma, karmaşık teknik bir konuyu sadeleştirmek ve dosyaya girmiş ancak yeterince tartışılmamış bir çelişkiyi öne çıkarmak için kullanılır. Bu nedenle duruşmada dilekçenin tekrar okunması değil, hâkimin karar verirken zorlanacağı iki üç noktanın açıklanması hedeflenmelidir.
Zarar ve Nedensellik Bağının Belgelenmesi
Tam yargı dosyalarında en sık görülen eksiklik, idarenin kusurunun ortaya konması ama zararın miktarının belgesiz bırakılmasıdır. Zararın türü (maddi kayıp, gelir kaybı, manevi zarar) ayrıştırılmalı; her tür için ayrı dayanak gösterilmelidir. Ayrıca zararın idari işlem ya da eylemden kaynaklandığını gösteren zaman çizelgesi, olayın seyrini tarihleriyle birlikte anlatmalıdır.
Duruşma Öncesi Yapılacaklar
- Dosyadaki tüm dilekçe ve savunmaları tek bir kronolojiye yerleştirin.
- İdarenin savunmasında dayandığı belgeleri, kendi belgelerinizle satır satır karşılaştırın.
- Zarar hesabını, kalem başlığı ve dayanağını gösteren tek sayfalık bir özete indirin.
- Konuşmanızı üç başlıkla sınırlayıp her başlığa dosyadaki belge numarasını iliştirin.
- Eksik gördüğünüz araştırma için ara karar talebinizi yazılı olarak da sunun.
Sık Rastlanan Usul Hataları
- Dava açmadan önce gereken başvuru aşamasının atlanması
- Husumetin yanlış idareye yöneltilmesi
- Zararın öğrenildiği tarihin dosyada hiç açıklanmaması
- İdarenin savunmasına karşı cevap hakkının kullanılmaması
- Teknik rapor talebinin gerekçesiz biçimde yazılması
Bu değerlendirme genel bilgilendirmedir; işlemin türü, zararın niteliği ve görevli yargı yeri dosyanın tamamını değiştirebilir. İdari yargıda süreler kısa olduğundan, işlemi öğrenir öğrenmez profesyonel görüş almak yerinde olur.