İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi tam yargı davası ile istenir. İYUK'un yazılı yargılama usulünü esas alan yapısı nedeniyle bu davalarda duruşma kendiliğinden yapılmaz; talep edilmesi gerekir. VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki mali uyuşmazlıklarla iç içe geçen dosyalarda ise hem süre hem de görev bakımından ek dikkat gerekir.
Davanın Doğduğu An ve Sürenin Başlangıcı
Tam yargı davasında sürenin başlangıcı, uyuşmazlığın kaynağına göre değişir. Bir idari işlemden doğan zararlarda tebliğ tarihi belirleyiciyken, idari eylemlerde zararın ve eylemin öğrenildiği tarih esas alınır ve kural olarak önce idareye başvurulması gerekir. Bu ön başvuru aşamasının atlanması, davanın esasa girilmeden reddine yol açar. Başvuruya verilen cevabın tebliği ya da cevap verilmemesi hâli, dava açma süresini yeniden harekete geçirir; bu iki ihtimalin takvimi ayrı ayrı işlenmelidir.
Duruşma Talebinin Doğru Zamanı
Duruşma isteği, dilekçede açıkça belirtilmelidir. Talep dava dilekçesinde yapılabileceği gibi, kanunda öngörülen aşamalarda savunmaya cevap dilekçesiyle de ileri sürülebilir. Duruşma talebinin gerçek işlevi, dosyadaki teknik bir noktanın sözlü olarak açıklanabilmesi ve bilirkişi raporuna yönelik itirazın doğrudan heyete aktarılabilmesidir. Bu nedenle talep, savunulacak noktalar netleştikten sonra stratejik biçimde kullanılmalıdır.
Zararın İspatı ve Hesabı
- Zararın idari işlem veya eylemle olan illiyet bağı somut olarak kurulmalı
- Maddi zarar kalemleri belge bazında ayrıştırılmalı: fiili kayıp, yoksun kalınan kazanç, gider artışı
- Manevi zarar talebi ayrı bir başlıkta ve gerekçesiyle birlikte ileri sürülmeli
- Faiz başlangıç tarihi ve türü dilekçede açıkça gösterilmeli
- Islah imkânı düşünülerek dava değeri baştan gerçekçi belirlenmeli
Yürütmenin Durdurulması ve Mali Takip
- İşlemin uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilir.
- Talep gerekçesinde hem hukuka aykırılık hem de zararın niteliği birlikte açıklanır.
- Kamu alacağının takibi 6183 sayılı Kanun kapsamında sürüyorsa, ödeme emrine karşı öngörülen kısa ve kesin süre ayrıca izlenir.
- Vergi uyuşmazlıklarında VUK kapsamındaki uzlaşma ve düzeltme yollarının süreye etkisi baştan değerlendirilir.
En Sık Karşılaşılan Süre Kaybı
Uygulamada en yaygın hata, idareye yapılan başvurunun "süre kazandıracağı" varsayımıdır. Oysa her başvuru süreyi yeniden başlatmaz; aynı konuda yinelenen başvurular çoğu zaman süreyi uzatmaz. Bir diğer risk, görevli yargı düzeninin yanlış belirlenmesidir: idari yargı yerine adli yargıda açılan dava, süre bakımından her durumda koruma sağlamayabilir. Bu nedenle dilekçe yazımından önce yargı yolu tespiti yapılmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. İdari işlemin türü, tebligat tarihi ve zararın kapsamı sonucu değiştirebileceğinden, dosyanıza özgü değerlendirmeyi bir hukukçuyla yapmanız uygun olacaktır.